1 op 5 werkt in het zwart

20% van de werknemers werkt in het zwart. De meeste zwartwerkers zijn terug te vinden in de horeca. De straffen zijn zwaarder dan vroeger en kunnen voor bedrijven oplopen tot 36.000 euro per werknemer en een gevangenisstraf. De zwartwerker zelf hangt een boete tot 2.000 euro boven het hoofd.

Met 4.600 vastgestelde zwartwerkers op ongeveer 12.000 controles wordt 42,7% van de inbreuken gepleegd in de horeca. Het aantal vaststellingen van zwartwerk in de bouw lag in 2013 op 2.480.

Meer controles

In 2011 werden er nog 1.465 vaststellingen van zwartwerk gedaan. In 2012 steeg het aantal vastgestelde inbreuken al tot 2.075. Een van de redenen is de stijging van het aantal controles. Zo werden er in 2013 12.391 controles uitgevoerd. Dat blijkt uit cijfers van de Sociale Inlichtingen- en Opsporingsdienst (SIOD).

“De inspectie controleert de laatste jaren duidelijk veel meer en strenger”, vertelt Katrijn Cassiers, legal advisor sociaal recht bij Securex. “De inspectiediensten krijgen elk jaar doelstellingen, en sociale fraude (waaronder zwartwerk) staat al jaren hoog op de agenda. In alle sectoren zijn de controles opgevoerd, met extra aandacht voor de fraudegevoelige sectoren zoals de horeca en de bouw.”

In de regio Luxemburg wordt tijdens de helft van de controles een inbreuk vastgesteld. In de regio Antwerpen is dat één op de zestien.

Ook jobstudenten en stagiairs kunnen zwartwerken

Alle werkgevers uit de publieke en de private sector moeten elke werknemer ingeven in Dimona. Via Dimona (Déclaration Immédiate/Onmiddellijke Aangifte) geeft een werkgever elke indienst- en uitdiensttreding van een werknemer aan bij de RSZ.

“Op die manier kan de Inspectie de nodige controles uitvoeren. Er zit ook een zekere vertraging op het systeem, zodat een werkgever niet snel nog zijn personeel kan registreren als de Inspectie binnenvalt. Sinds 10 jaar is de Dimona stap per stap uitgebreid en geprofessionaliseerd, zodat nu quasi alle werkgevers zo’n aangifte moeten doen. Er zijn nog slechts enkele uitzonderingen zoals zeelieden van de koopvaardij en vrijwilligers. Voor de horeca bestaat er bovendien nog een specifieke Dimona: zij kunnen hun gelegenheidspersoneel per uur aangeven, daar waar ‘gewone’ bedrijven eenmaal een aangifte doen bij een indienst- en uitdiensttreding van een werknemer. Zelfs jobstudenten en stagiairs moeten aangegeven worden in Dimona”, zegt Katrijn Cassiers van Securex.

Door dit Dimona-systeem is zwartwerk al een pak moeilijk dan 10 jaar geleden, maar er zijn natuurlijk nog altijd bedrijven die niet alle werknemers aangeven of niet de reëel gepresteerde uren aangeven en de rest in het zwart uitbetalen. En daar staan stevige straffen tegenover.

De straffen

* Boete tot 36.000 euro per werknemer 

Bedrijven die hun werknemers niet of niet correct invoeren in Dimona krijgen de hoogste straffen (niveau 4).

  • Een gevangenisstraf van 6 maanden tot 3 jaar
  • En/of een geldboete van 3.600 tot 36.000 euro per werknemer in overtreding (bij strafrechtelijke vervolging). Of een administratieve geldboete van 1.800 tot 18.000 euro (vaak bij een eerste overtreding).
  • Indien het bedrijf geen Dimona-aangifte heeft gedaan, is er ook een solidariteitsbijdrage aan de RSZ verschuldigd van 3 maal de basisbijdragen op het gewaarborgd minimumloon.

* Boetes tot 6.000 euro per werknemer 

Bedrijven die de uurroosters van de deeltijdse werknemers niet openbaar maken, zodat de inspectie niet kan controleren of de werknemer er op het moment van de controle aan het werk mag zijn en geen extra uren in het zwart aan het werken is, krijgen een straf van niveau 3.

  • 600 tot 6.000 euro boete per werknemer in overtreding.
  • De straf kan naar niveau 4 worden opgetrokken indien het bedrijf bijvoorbeeld al een waarschuwing heeft gehad.

“Bedrijven die de eerste keer tegen de lamp lopen krijgen meestal een verwittiging of een administratieve boete. Wie verschillende keren betrapt wordt op zwartwerk of met niets in orde is, krijgt veel strengere straffen dan vroeger”, aldus Katrijn Cassiers van Securex.

Tot 2.000 euro geldboete voor zwartwerker zelf

Sinds 2010 krijgt ook de werknemer die zwartwerkt een boete. Werknemers die al een voltijds of deeltijds hoofdberoep hebben en in het zwart bijklussen krijgen een boete van 500 tot 2.000 euro.

Wel enkel indien de werknemer weet dat hij in het zwart aan het werken is, dus niet als de werkgever zonder medeweten van de werknemer geen Dimona-aangifte heeft gedaan.

Werkloze zwartwerker verliest werkloosheidsuitkering

Een werkloze krijgt deze boete ook niet, want die verliest al zijn werkloosheidsuitkering als hij betrapt wordt op zwartwerk.

 

(mr) 

Meer info over Meer/minder verdienen

27/10/2014