Schuldenberg door jobverlies

Michel Joris, schuldbemiddelaar OCMW Antwerpen
‘Wie terugvalt op een uitkering kan vaak zelfs de vaste kosten moeilijk betalen’ (Michel Joris, OCMW Antwerpen)

In 2007 kregen 200.000 Vlamingen te maken met schuldbemiddeling. Van hen belandt acht procent, bijna een op de tien, in moeilijke papieren omdat hijzelf of zijn partner zijn werk kwijtraakt. Door de huidige ontslagengolf zal dat aantal fel toenemen. “We krijgen meer en meer aanvragen binnen”, vertelt Michel Joris van het Antwerpse OCMW. “En daar zitten ook hooggeschoolden bij.”

Een te laag, onregelmatig of geen inkomen hebben, wordt in de helft van de schuldendossiers aangewezen als een van de oorzaken om in het rood te staan. Bijna een derde van de mensen in schuldhulpverlening is dan ook werkloos, stelt het Vlaams Centrum voor Schuldbemiddeling vast. “Maar de cijfers tonen dan weer aan dat er in een dossier ‘slechts’ 8 procent kans is dat verlies van job door aanvrager of partner als schuldoorzaak wordt aangeduid”, voegt coördinator Dirk De Clerck daaraan toe.

Werk verliezen vs. schulden

In de praktijk voelen ze wel sterk een verband tussen je werk verliezen en in de schulden geraken. “De meeste mensen die werkloos worden, die vallen ineens terug op een fractie van hun normale inkomen. Veel van hen hebben ook een aantal verplichtingen op zich genomen die met dat loon perfect haalbaar waren, maar een werkloosheidsuitkering is daar vaak nog niet de helft van”, vertelt Michel Joris van de dienst Schuldbemiddeling verbonden aan het Antwerpse OCMW. “Dan kunnen ze hun leningen en hypotheek niet meer afbetalen. Dikwijls vinden ze het zelfs heel moeilijk om enkel al hun vaste kosten, zoals elektriciteit, te betalen.”

“Als die werkloosheid maar een maand duurt, dan staan ze maar één afbetaling achter op hun leningen. Maar als dat twee maanden is, staan ze er al twee achter. Tegen de volgende maand wordt dat bedrag volledig opeisbaar. In plaats van die 20.000 euro van een autolening te mogen afbetalen met 400 euro per maand, moeten ze er ineens het volledige bedrag leggen. Daar worden nog nalatigheidsintresten op gerekend, komen schadevergoedingen bij ... Zo wordt het op de duur hopeloos.”

‘Wie goed verdient, heeft vaak veel leningen. Met een uitkering stort heel die wereld in’

Michel Joris ziet de aanvragen voor schuldbemiddeling sterk toenemen. Zo sterk zelfs dat zijn dienst het afgelopen jaar verdubbeld is in personeel. Momenteel werkt er 58 man. Zij zien voornamelijk laaggeschoolden bij hen aankloppen. Volgens het Vlaams Steunpunt voor Schuldbemiddeling heeft slechts 6 procent van de ‘cliënten’ een diploma ASO of hoger onderwijs.

“De hooggeschoolden vormen een minderheid”, bevestigt Michel Joris. “Maar die zijn er zeker, hoor. Apothekers, advocaten of zelfstandigen met een klein bedrijfje ... Vaak hebben ze een netwerk van andere hooggeschoolden, waardoor ze niet zo snel bij ons terechtkomen. Het stigma bij hooggeschoolden om de stap naar ons te zetten is ook groter. Het is voor hen moeilijker te verkroppen omdat iedereen een bepaald beeld heeft van een hooggeschoolde: die zouden niet in de problemen mogen geraken.”

Als ze wel in de knoei raken, heeft het veelal wel dramatische gevolgen. Hoger opgeleid betekent immers doorgaans ook een hoger loon en dus kunnen ze zwaardere leningen aangaan. “Mensen met een goed loon, hebben vaak nog wat spaarcenten achter de hand. Wie een hele tijd goed verdient heeft, heeft meer reserves”, vertelt Michel Joris.

“Anderzijds hebben ze zich veelal alles aangeschaft wat ze kunnen op basis van dat loon: een tweede verblijf, twee auto’s, alle mogelijke verzekeringen ... Ze hebben alles gekocht, en hebben dus ook veel leningen. Als ze terugvallen op een uitkering, stort heel die wereld in.”

‘Schulden maken een nieuwe job vinden moeilijker’

Stellen ze afbetalingen uit, dan komen ook zij, net als hun lotgenoten die minder verdienden, al snel in een negatieve spiraal terecht. “Het is altijd hetzelfde verhaal: ze proberen het zo lang mogelijk vol te houden. ‘De elektriciteit betalen, dat kan volgende maand wel, deze maand moeten we al de huishuur neertellen. Een betaling achterstaan, is eigenlijk niet zo erg.’ Ze spreiden maandelijks wat ze wel en niet betalen. Maar op de duur komt dat allemaal samen, natuurlijk”, merkt Michel Joris op. “Op een geven moment worden ze uit hun huis gezet of is hun lening volledig opeisbaar. Hoe langer die situatie duurt, hoe erger het is.”

De weg uit de financiële put kan lang en moeilijk zijn, zeker omdat je minder makkelijk aan een nieuwe job geraakt wanneer je schulden met je meetorst. “Werkgevers staan weigerachtig tegenover sollicitanten met schulden. Die kunnen al moeilijk bij Groep 4 aan de slag of een andere job waar je met geld te maken krijgt. Men vreest dat dan de verleiding wel eens te groot zou kunnen zijn. Ook als je de baan wel krijgt en er wordt ineens beslag gelegd op het loon, dan komt dat minder goed over bij de werkgever en dat kan een belemmering zijn voor de loopbaan. Er zijn ook werkgevers die er geen punt van maken, zeker niet bij arbeiders. Maar voor hooggeschoolden ligt dat anders. Uit persoonlijke ervaringen zie ik dat het bij hen minder aanvaard wordt. Als een werkgever bij een hooggeschoolde te weten komt dat die diep in de schulden zit, zal die toch wel meer met de wenkbrauwen fronsen.”

>> Bereken welke werkloosheidsuitkering jij zou krijgen.    

(katrien.stragier@jobat.be)   

Meer info over Ontslag , Werkloosheidsuitkering

04/06/2009