4 tips om je aangeleerde hulpeloosheid aan te pakken

Na het zomerreces keren we collectief terug naar de werkvloer. In het beste geval zorgen een weldadige zomerbreak en een stevige dosis vitamine D voor een can-do-attitude en schuif je met frisse ideeën en hernieuwd enthousiasme terug aan je bureau. Maar voor heel wat professionals was de zomer slechts een korte vlucht uit de dagdagelijkse sleur en is de rentrée een onzachte aanraking met de realiteit.

8 november 2018

Delen

hulpeloos

Als je vakantie na vakantie terugkeert naar het werk met een kater, dan is dat een niet mis te verstaan teken aan de wand. Als je tegen beter weten in blijft hangen in een job die je bitter weinig levensvreugde brengt, waaraan ligt dat dan? En, wat nog belangrijker is: wat kan je doen om die vicieuze cirkel te doorbreken?

Voorzitter van het klaagteam? Hoog tijd om je aangeleerde hulpeloosheid aan te pakken!

Team-breek-me-de-bek-niet-open-over-mijn-job

We hebben er allemaal wel één of twee in onze kennissenkring: de vriend of vriendin die al jaren steen en been klaagt over de werkdruk of de sfeer op het werk. En die toch – ondanks het veelvuldig geklaag – keurig op zijn of haar plek blijft zitten. Het fenomeen van de gouden kooi (ofwel: uitstekende voorwaarden die de bittere pil ietwat verzachten) kan daar voor een stuk spelen, maar volgens arbeidspsychologen is er vaak méér aan de hand.

Volgens Catherine Vanhullebusch, arbeidspsychologe, jobcoach en oprichter van loopbaancentrum Job Design is er vaak aangeleerde hulpeloosheid in het spel, ofwel het verschijnsel waarbij een mens geleerd heeft dat hij of zij geen invloed kan uitoefenen op de gebeurtenissen die hem of haar overkomen. Het treedt op wanneer mensen geen adequate terugkoppeling krijgen over hun eigen doen en laten. Daardoor leren ze niet welke handelingen effectief zijn in het bereiken van een bepaald doel, waardoor ze zich uiteindelijk hulpeloos en passief opstellen.

Actief vs. passief

Het helpt niet dat bedrijven vaak tegenstrijdige signalen geven op de werkvloer. Officieel heet het dat werknemers verantwoordelijkheid moeten opnemen en initiatief nemen. Tegelijkertijd krijgen werknemers in de praktijk vaak de kans niet om zelf aan het roer te zitten. Dat gevoel van controle lijkt ver weg als je opeens zonder verwittiging bent ingeschreven voor een opleiding door je HR manager. Of als je merkt dat een interne vacature die je interessant leek voor je neus wordt weggekaapt door een externe kandidaat.

Door al die ervaringen waarin je geen controle hebt “leer” je aan dat wat jij vindt of doet weinig of niks uitmaakt. En dus blijven heel wat werknemers ook in andere situaties – waar ze misschien wel iets in de pap te brokken hebben – passief afwachten. En dat gaat op den duur op een spelletje ‘Wachten op Godot’ lijken, want zonder actieve input van de werknemer zelf is het bijzonder moeilijk om de job van je dromen te creëren.

De kuddevakantie

Je kan dit vergelijken met het fenomeen van een groepsreis. Misschien voldoet het programma niet helemaal aan je behoeften en zitten er zelfs dingen tussen die je bij nader inzien niet eens leuk vindt. Maar hé, het programma is ingevuld en je hebt er zelf geen halve minuut over moeten nadenken. En dus ga je – ondanks het feit dat je niks hebt met brommers - mee met de groep op Vespatour en zet je je vooroordelen tegen karaoke aan de kant als het programma dicteert dat je de avond doorbrengt in een exotische karaokebar. De weg van de minste weerstand dus.

En zo gaat het dus ook vaak met onze loopbaan. We laten het ontwerp van onze job over aan anderen. Aan toevalligheden. Aan het “programma” dat iemand anders voor ons heeft uitgestippeld.

Hoe hulpeloos onderga jij je carrière? 

Tips & tricks

Vanhullebusch is er rotsvast van overtuigd dat er àltijd mogelijkheden zijn om je carrière in eigen handen te nemen én je droomjob te creëren. Maar teveel mensen zoeken meteen naar dé oplossing - dé ideale job – terwijl ze geen duidelijk beeld hebben van de verschillende elementen die hen (on)gelukkig maken in hun job.

Aangeleerde hulpeloosheid aanpakken en actief op zoek gaan naar die elementen die van een job jouw droomjob maken, doe je dan ook best stapsgewijs volgens haar. Vraag je niet af “wat is mijn droomjob?” maar stel jezelf de volgende reeks vragen:

1. Wat zijn mijn talenten en hoe kan ik die verder ontwikkelen?

Ofwel: waar ben ik goed in én wat geeft me energie? En let op: dat is niet hetzelfde als een competentie, wat dan weer slaat op iets waar je goed in bent maar waar je hart niet bepaald van overloopt.

2. Wanneer heb ik het gevoel voldoende controle te hebben over mijn werk?

Wil je liefst binnen een duidelijk kader werken, of zeg je “doe mij maar carte blanche”? Is vrijheid voor jou een flexibele werkplek en -uren, of wil jij vooral kiezen met wie je samenwerkt?

3. Wat vind ik belangrijk in professionele relaties?

We willen allemaal het gevoel hebben ergens bij te horen, ook op het werk. Maar iedereen vult die sense of belonging anders in: snak je vooral naar een sterke inhoudelijke sparringpartner, of hecht je meer belang aan de persoonlijke babbels tijdens de lunchpauze of aan de koffiemachine?

4. Welk werk vind ik zinvol en hoe maak ik het verschil?

Dit is de moeilijkste vraag en die lijkt op het eerste zicht een beetje fuzzy. Toch loont het de moeite om hier een concreet en duidelijk antwoord op te zoeken. Wil je een positieve impact creëren op de maatschappij? Ben jij iemand die vooral een tastbare bijdrage wil leveren aan het teamresultaat? Of maak je liever het verschil via een duidelijke individuele bijdrage?

De antwoorden op deze vragen bepalen in grote mate welke job en werkgever bij jou passen.

Als jij niet meer warm loopt van je huidige job is dé hamvraag natuurlijk deze: op wie of wat wacht je eigenlijk om er iets aan te doen?

(cv/kv) - Bron: Job Design 

Wil je graag meer weten over aangeleerde hulpeloosheid en wat je zelf concreet kan doen als de liefde voor je job het laten afweten heeft, contacteer dan Job Design via www.jobdesign.be. 

Ontvang de nieuwste tips over werk en carrière

Meer dan 440.000 Jobat gebruikers zijn wekelijks op de hoogte

Aanbevolen jobs

Wij jij ook meer verdienen, leukere collega's of minder file ?

De job werd bewaard

Je kan je bewaarde jobs terugvinden onderaan deze pagina, maar ook op de homepage en in Mijn Jobat.

Wil je ze ook op andere toestellen kunnen bekijken? Meld je dan aan.