Jobs met toekomst Vorige

1 van 337

Volgende

Nieuw uit het labo: mushroombrownies en zwammenvinyl

De natuur is één groot biolab. Ga je ermee aan de slag, dan kom je algauw terecht in voedings- en materiaalinnovatie. Alvast één spoor naar de ‘bioberoepen’ van de toekomst leidt naar … paddenstoelen. Paddenstoelenkweker ligt dan voor de hand als beroep, maar het kan (véél) hipper.

13 juni 2019

Delen

zwamlabo

“Vertical farming kan enorm productief zijn”, Zjef Van Acker, Pad en Stoel

Vertical farmer

Gewassen telen op velden is niet de enige manier van landbouw. Biowetenschapper Zjef Van Acker is al enkele jaren onder de naam Pad en Stoel aan de slag met vertical farming.

Even situeren: “Vertical farming is de praktijk van het produceren van voedsel en medicijnen in verticaal gestapelde oppervlakken die geïntegreerd kunnen zijn in andere structuren zoals een gebouw, een magazijn of container”, zegt Zjef Van Acker. “Nog productiever dan serrebouw, als je het goed doet. Je stapelt meerdere oppervlakken op elkaar waardoor je volume in plaats van oppervlakte creëert. Het is een volledig gecontroleerde omgeving op het vlak van vocht, licht en temperatuur. Gewassen - microgroentjes, kruiden of paddenstoelen - kan je er resistenter maken, snel of traag doen groeien of zelfs hun vitaminegehalte verhogen. Voor paddenstoelen is de ventilatie heel belangrijk. Ze groeien op hout- of compostsubstraat.” Succes is niet altijd gegarandeerd, maar een vertical farm als Pad en Stoel wekt véél belangstelling op. “Onze klanten zijn naast particulieren vooral horeca en winkels. We hebben een commercieel model en we kunnen uitbreiden, maar we produceren nu al 400 kg per maand via amper 100 m² oppervlak. We telen soorten als shiitake, oesterzwammen of nameko.”

En de concurrentie? “Paddenstoelenkweek heeft nog 95 procent groeipotentieel in België. Als stadslandbouwers maken we gratis reclame voor traditionele paddenstoelenkwekers. De populariteit van de paddenstoel gaat door het dak dankzij ons, omdat we rechtstreeks in contact staan met de consument.”

Socio-ecologisch businessmanager

Toen Zjef in 2012 afstudeerde, bestond vertical farming nog niet in Vlaanderen. “Je had bijvoorbeeld wel al Sky Greens in Singapore. In die periode startte bijvoorbeeld ook Urban Crops in Harelbeke op.” Zijn timing zat goed. Nu werkt Zjef samen met vennoten Joachim en Bart in zijn coöperatieve. “Ik ben de strateeg en business developer, of noem me maar socio-ecologisch businessmanager. Pad en Stoel ontstond toen ik laborant Bart tegen het lijf liep, de bouwer van de vertical farmtechnologie, en Joachim, onze paddenstoelenteeltexpert. Naast onze keldergaragebox in Deurne gaan we nu ook in Gent starten.” Wat is hun doel? “We werken volgens het AMI indoor ecosysteem model. AMI staat voor Aquaponics Mushrooms Insects”, zegt Zjef. (Aquaponics is een gesloten ecosysteem waarbij je vissen kweekt in watertanks. De vissen zorgen voor meststof voor de groenten, die dan weer het water zuiveren, wdh). “Uit een AMI-systeem haal je wat je wil op een moment dat je kiest, zonder het ecosysteem te verstoren. Voordeel is dat het ook op organisch afval kan werken. Daarom heeft vertical farming voor steden zoveel potentieel. En zéker paddenstoelen zijn een noodzakelijke aanvulling op het maatschappelijk ecosysteem. Zwammen hebben fantastische eigenschappen, er zijn er zelfs die plastics opeten. Of je kan er brownies van maken. Lekker.” 

(Bio)commons facilitator

Pad en Stoel is een coöperatieve. Kennis delen en maatschappelijke meerwaarde staan vaak centraal bij innovatieve indoorlandbouw. “Veel AMI-systemen zijn gemeenschappelijk. Bijvoorbeeld AMI.farm is een internationaal collectief van onderzoekers, studenten en ondernemers. Op termijn willen we zelf met Pad en Stoel naar een netwerk van gedecentraliseerde kleine ‘boerderijen’. Die kunnen ook een winkel, restaurant of community center hebben. Door kosten te delen en grondstoffen uit te wisselen, kunnen die sneller zelfbedruipend worden. Voeg daar de consumenten bij als coöperant en er ontstaan hele mooie netwerken. Je ziet puur economische ondernemers steeds meer zo’n social profitmodel omarmen. Daarom is het beroep van commons facilitator ook een beroep van de toekomst: mensen die zo’n netwerk mogelijk maken.” Hoogtechnologische indoorlandbouw zoals Pad en Stoel ziet Zjef daarbij als onderdeel van de ‘landbouw van de toekomst’. “Daarnaast is er ook een belangrijke rol weggelegd voor agro-ecologie en permacultuur”, zegt hij. “Een voorbeeld is een voedselbos. Het bekendste ligt in het Oost-Vlaamse Nokere. Er worden zelf-onderhoudende ecosystemen aangelegd die door de mens uitgebaat worden. In de toekomst kan dit hopelijk op grote schaal toegepast worden door kleine (oogst)robots in te zetten.”

Biodesigner

Verpakkingen op basis van zwammen? Of interieurobjecten als lampenkappen, tafels, wandpanelen voor geluidsisolatie en decoratie? Gentenaar Winnie Poncelet doet het met Glimps, een ontwerpbureau voor biofrabricage. “We maken producten op basis van biomimicry, de wetenschap en de kunst van het imiteren van de beste biologische ideeën. Een manier om biotechnologie en design te kruisen. Producten op basis van fungus of zwamdraden zijn een goed voorbeeld: in het jargon heet dat mycelium- of mycomateriaal.” Naast zwammen zijn ook algen en bacteriën levende grondstoffen met superveel toepassingen.

Wie zijn de klanten van Glimps? “Ons team bestaat voor de helft uit ontwerpers en bio-ingenieurs”, zegt Winnie Poncelet. “We laten bedrijven kennismaken met de voordelen van biofabricage. In Kopenhagen zijn we bezig met mycomateriaal voor de bouwindustrie. Daar zijn we ook een kennisdeelplatform voor aan het bouwen.” Ook Winnie ziet zichzelf als een sociaal ondernemer. “Glimps werkt vanop de locatie van ReaGent, een open biolabo voor wie belangstelling heeft voor (bio)wetenschappen, duurzaamheid, onderwijs en technologie. Een vzw die daar ook zit, is Ekoli, dat wetenschappen in de praktijk brengt voor kansengroepen, jongeren van 6 tot 18 jaar en leerkrachten. Met Glimps hebben we ook een samenwerking met het designmuseum.” In België is Glimps nog altijd een pionier, maar de workshops leiden heel wat studenten en professionals op in biodesign. “We zouden graag een masterprogramma of een postgraduaat samenstellen. Vacatures voor biodesigners zal je nog niet meteen zien, maar de ervaring zal steeds gewilder worden. Het voegt een concrete dimensie toe aan een bio-ingenieursstudie. We inspireren ook elk jaar mensen op het innovatiefestival Hack Belgium, waar we dé attractie zijn.”

(wdh)

Ontvang de nieuwste tips over werk en carrière

Meer dan 440.000 Jobat gebruikers zijn wekelijks op de hoogte

Aanbevolen jobs

Wij jij ook meer verdienen, leukere collega's of minder file ?