Vertrouwen van werkgevers én werknemers blijft dalen

Er lijkt geen einde te komen aan het dalende vertrouwen van Belgische werkgevers én werknemers in de economie en onze arbeidsmarkt. Wat kunnen we doen om dat vertrouwen weer op te krikken?

26 april 2012

Delen

Daling van het vertrouwen
“Wanneer men een functie uitschrijft, zit daar vaak nog maar één job achter. Vroeger waren dat er twee of zelfs drie” (Bjorn Cuyt, adviseur sociale zaken Unizo)

Download de volledige resultaten van de Jobat Employment Monitor 2012-Q1 (Pdf – 2,4 Mb)

Voor het derde kwartaal op rij kleurt de Jobat Employment Monitor rood. Het vertrouwen in de economie, de arbeidsmarkt en het eigen bedrijf was al laag, maar gaat er nu nog verder op achteruit. Voor het eerst is de daling van het vertrouwen groter bij werkgevers dan bij werknemers.

Vertrouwensindex

Bijna de helft van de Belgische werkgevers gelooft dat onze economie er over zes maanden slechter zal voorstaan dan vandaag. Van de werknemers is 53 procent daarvan overtuigd.

De negatieve trend die werd ingezet in het derde kwartaal van 2011, zet zich door. Een jaar geleden dacht slechts één op de vijf werkgevers dat de Belgische economische situatie zou verslechteren.

Grafiek: Vertrouwensindex werkgevers en werknemers 

Ook de arbeidsmarkt boezemt weinig vertrouwen in. Van zowel de werkgevers als de werknemers denkt één op de twee dat de arbeidsmarkt er over zes maanden minder goed zal voorstaan. Ter vergelijking: een jaar geleden gingen respectievelijk slechts 18 en 15 procent daarvan uit. De uiterst negatieve verwachtingen over de arbeidsmarkt duwen de vertrouwensindex het meest naar beneden.

Mijn bedrijf, goed bedrijf

Werkgevers lijken doorgaans wél vertrouwen te hebben in hun eigen bedrijf. Slechts 13 procent denkt dat de economische situatie van zijn of haar bedrijf de komende zes maanden zal verslechteren. 21 procent gelooft juist dat het beter zal gaan.

Het aantal werkgevers dat zich zorgen maakt over het eigen bedrijf neemt wel toe. In het eerste kwartaal van 2011 geloofde nog maar 6 procent dat de economische situatie van de eigen onderneming erop achteruit zou gaan.

Grafiek: Economische situatie van het bedrijf binnen dit en 6 maanden 

Periode van nulgroei

Dat ondernemers de toekomst zo zwartgallig tegemoet kijken, hangt ongetwijfeld samen met de manier waarop ze de huidige crisis ervaren. Maar liefst zes op de tien werkgevers geven aan dat de Belgische economische situatie er in hun ogen slechter aan toe is dan zes maanden geleden. In Brussel geldt dat zelfs voor 72 procent van de werkgevers.

‘We zitten in een periode van nulgroei’, verklaart Geert Vancronenburg, chief economist bij het Verbond van Belgische Ondernemingen (VBO). ‘De economische situatie is stabiel, misschien lichtjes negatief. Toch moeten we niet doemdenken. Het eerste kwartaal van 2012 lijkt vooral een voortzetting van het laatste kwartaal van 2011. De huidige situatie valt niet te vergelijken met de problemen van eind 2008, begin 2009.’

Licht aan het eind van de tunnel

Volgens Vancronenburg schijnt er licht aan het einde van de tunnel, al verschilt de situatie van sector tot sector. ‘Vooral de bouwsector en de handel doen het minder goed de laatste maanden. Die sectoren zijn erg afhankelijk van het consumentenvertrouwen. In de industrie zien we wél wat tekenen van beterschap. Al moet er natuurlijk nog veel gebeuren, want ook de industrie bengelt nog steeds ver onder het niveau van voor de crisis.’

Hoewel ze weinig optimistisch zijn over de toekomst van de economie en de arbeidsmarkt, lijken de Belgische werknemers er niet meteen vanuit te gaan dat de crisis ook repercussies zal hebben voor hun eigen professionele leven. ‘Slechts’ 16 procent denkt dat zijn of haar persoonlijke werksituatie over een half jaar slechter zal zijn dan vandaag.

Werknemers honkvaster

De onzekerheid zet werknemers ertoe aan geen grote risico’s te nemen en stevig vast te houden aan hun baan. In het derde kwartaal van 2011 zakte de mobiliteit van de Belgische werknemers het diepst. Driekwart van de werknemers gaf toen aan in het afgelopen half jaar niet van werk te zijn veranderd, noch te hebben gesolliciteerd. Bovendien gaf 58 procent op dat moment te kennen geen nieuw werk te zoeken en niet open te staan voor eventuele mogelijkheden bij een andere werkgever.

Sindsdien tekent er zich wel een licht herstel af. 65 procent van de Belgische werknemers heeft de afgelopen zes maanden niet gesolliciteerd voor een andere job en is niet van werk veranderd. 7 procent is op eigen initiatief van werk veranderd (tegenover 6 procent in het tweede kwartaal van 2011 en 5 procent in het derde kwartaal) en een kwart is weliswaar niet veranderd van werk, maar heeft wel gesolliciteerd voor een andere job (tegenover 19 procent in het derde kwartaal en 23 procent in het vierde kwartaal van vorig jaar).

47 procent van de werknemers staat open voor een nieuwe job of is er al dan niet actief naar op zoek. Dat wil zeggen dat werknemers zich minder mobiel opstellen dan een jaar geleden, toen 52 procent van de werknemers nog aangaf open te staan voor een nieuwe uitdaging. Toch lijken we het dieptepunt achter ons te hebben gelaten. In het derde kwartaal van 2011 stond slechts 42 procent open voor een andere job.

Stabile personeelsbestand

‘Het aanwervingsgedrag van ondernemers is een perfecte graadmeter voor de gezondheid van de economie’, weet Bjorn Cuyt, adviseur sociale zaken bij Unizo. ‘Ondanks de afwachtende houding van werkgevers, zien we nog voldoende vertrouwen. De huidige tewerkstelling is bovendien niet onmiddellijk in gevaar.’

Uit de kmo-barometer van Unizo blijkt dat zeven op de tien ondernemers uitgaan van een stabiel personeelsbestand. Cuyt: ‘Er zijn geen aanwervingen, maar ook geen ontslagen. Er is dus geen sprake van een zware inkrimping van het personeelsbestand.’

Minder aanwervingen

Twee op de tien werkgevers voorzien in de nabije toekomst extra permanente aanwervingen, toont de Jobat Employment Monitor. Dat zijn er net iets minder dan een jaar geleden. Het aantal bedrijven dat aanwervingen plant, blijft dus ondanks de onzekerheid relatief stabiel. Het aantal aanwervingen dat deze bedrijven vooropstellen, loopt wel terug.

‘Er worden nog wel mensen aangeworven, maar men is toch voorzichtiger’, bevestigt Bjorn Cuyt. ‘Wanneer men een functie uitschrijft, zit daar vaak nog maar één job achter. Vroeger waren dat er twee of zelfs drie. In onze laatste kmo-barometer gaf één op zes ondernemers aan één of twee mensen minder tewerk te stellen dan in het kwartaal ervoor.’

Tweede evolutie

De Unizo-adviseur wijst ook op een tweede evolutie. ‘Ondernemers voelen aan dat het vandaag heel moeilijk geworden is om functies in te vullen. Ook daarom zijn ze sneller geneigd een afwachtende, wat passieve houding aan te nemen. Bij werknemers zie je trouwens dezelfde afwachtende houding. Ze zitten in hun job, en ze blijven erin. Ze nemen weinig risico’s.’

Op het vlak van interimarbeid zijn de verschillen groter. Waar vorig jaar nog een kwart van de werkgevers nieuwe interimaanwervingen aankondigde, doet nu slechts 13 procent dat.

Een kwart van de Belgische ondernemers geeft aan met openstaande functies te zitten. Een jaar geleden sprak nog één op de drie werkgevers van openstaande functies. Bovendien gaat het vandaag gemiddeld om slechts twee vacatures, terwijl het er vorig jaar nog 3,2 waren. De krapte was het meest prangend in het derde kwartaal van 2011. Toen zat maar liefst 35 procent van de bedrijven met gemiddeld 4,6 openstaande functies.

De volledige resultaten van het onderzoek

>> Download de volledige resultaten van de Jobat Employment Monitor 2012-Q1 (Pdf – 2,4 Mb) 

(mo) 

De Jobat Employment Monitor is een permanent nationaal arbeidsmarktonderzoek dat bij 2.000 werknemers en 500 werkgevers peilt naar hun verwachtingen met betrekking tot de arbeidsmarkt, de situatie van de economie en van het eigen bedrijf. Het onderzoek loopt in samenwerking met onderzoeksbureau Ipsos sinds begin 2011. 

Ontvang de nieuwste tips over werk en carrière

Meer dan 440.000 Jobat gebruikers zijn wekelijks op de hoogte

Aanbevolen jobs

Wij jij ook meer verdienen, leukere collega's of minder file ?

De job werd bewaard

Je kan je bewaarde jobs terugvinden onderaan deze pagina, maar ook op de homepage en in Mijn Jobat.

Wil je ze ook op andere toestellen kunnen bekijken? Meld je dan aan.