Heb jij al een ‘people-first’-baas? Waarom is dat belangrijk?

Na jaren van wereldwijde onrust – van corona en geopolitieke conflicten tot de opmars van AI – staat de traditionele werkplek aan de vooravond van een aardverschuiving. Specialisten spreken voor 2026 over de grote leiderschapsreset. “Net in deze tijden hebben we nood aan mensgerichte leiders.” We checken deze trend in vijf vragen en antwoorden.

Jobat kon over deze zogenaamde people-first manager-trend enkele vragen stellen aan Allison Howell. Zij is CEO van Hogan Assessments, wereldwijde specialist op het gebied van persoonlijkheidsbeoordeling en leiderschapsontwikkeling. En zet – met name voor dit jaar - volop in op de zogenaamde empathische leider.

1. Wat is er anders in 2026 ten opzichte van vijf of tien jaar geleden? Waarom wordt empathie nu pas een doorslaggevend concurrentievoordeel?

Allison Howell: “Empathie is altijd al een concurrentievoordeel geweest. Maar het verschil met vijf jaar geleden is dat empathie nu te kostbaar is geworden voor bedrijven om te negeren. Vijf of tien jaar geleden konden veel organisaties vertrouwen op hiërarchie, controle en naleving om resultaten te behalen. Deze aanpak werkt niet meer.”

“In het verleden konden werknemers rekenen op vast werk, leefbare lonen en secundaire arbeidsvoorwaarden om in hun levensonderhoud te voorzien. Dat is niet langer het geval. Als gevolg daarvan zijn werknemers minder geneigd om hun werk centraal te stellen in hun leven. Iets wat we terugzien in trends als quiet quitting, de great resignation, coffee badging en quiet cracking.”

Empathie op de werkvloer: de voor- en nadelen

2. In de media en in de politiek zien we vooral autoritaire leiders. Waarom krijgen leiders die mensen op de eerste plaats zetten zo weinig aandacht, ook al blijkt uit uw gegevens dat zij beter presteren?

Het antwoord is simpel: egocentrische leiders – wij omschrijven hen als emergent leiders - weten hoe ze aandacht kunnen krijgen, omdat ze weten hoe ze zichzelf moeten verkopen.

“Maar als ik één hardnekkige mythe over leiderschap zou moeten ontkrachten, dan is dat wel de mythe van deze emergent leider. Charisma is een zeer aantrekkelijke eigenschap – het trekt mensen aan en kan afleiden van andere, minder aantrekkelijke eigenschappen. Daarom worden zoveel charismatische mensen gepromoveerd tot leidinggevende functies. Maar dit is gevaarlijk voor organisaties, omdat een charismatische leider niet noodzakelijkerwijs een goede leider is.”

“Leiders die hun mensen op de eerste plaats zetten, zijn daarentegen minder geneigd om zichzelf te promoten, zich bezig te houden met politiek of te concurreren met collega's. De uitdaging hier is dat dit type leiders moeilijker te identificeren is zonder systematische selectieprocessen, die deze belangrijke kenmerken aan het licht kunnen brengen.”

Ontdek: 5 redenen waarom toxische managers toch een promotie krijgen

3. Wat vergt people-first leiderschap eigenlijk van een manager? Welk gedrag moeten leiders afleren en welke nieuwe reflexen moeten ze ontwikkelen?

“Op praktisch niveau kan people-first leiderschap beginnen met het verduidelijken van prioriteiten in plaats van het creëren van urgentie. Het houdt in dat je met medewerkers in gesprek gaat om inzicht te krijgen in mogelijke knelpunten in hun dagelijkse werkzaamheden.”

“Dit betekent niet noodzakelijkerwijs dat een leidinggevende een persoonlijke band met elke medewerker moet opbouwen, maar hij of zij moet wel beseffen dat demotivatie het gevolg kan zijn van tal van factoren die verder gaan dan weerstand of luiheid. Een empathische leidinggevende toetst deze aannames voordat hij of zij overhaaste conclusies trekt.”

Lees ook: De kracht van zelfleiderschap en hoe je het toepast op je werk

4. Niet elke leider heeft van nature een empathische persoonlijkheid. Kan people-first leiderschap worden aangeleerd?

“Het is belangrijk om te beseffen dat we de persoonlijkheid van mensen niet noodzakelijkerwijs kunnen veranderen. Ja, er zijn grenzen aan hoe empathisch iemand kan zijn, en het is belangrijk om dat te begrijpen.”

“Dat gezegd zijnde, zijn er bepaalde gedragingen die leiders kunnen leren om hun empathie te vergroten. Het uitgangspunt is zelfbewustzijn: begrijpen hoe je als leider reageert op verschillende situaties, vooral onder stress. Van daaruit kunnen strategieën worden geleerd, zoals het ontwikkelen van een feedbackcultuur of het stellen van kritische vragen.”

Extra: Leiderschap en waardering vaak ondermaats op Belgische werkvloer

5. U stelt dat empathische organisaties een 56% hogere omzetgroei realiseren. Hoe legt u dat concreet uit? Omzet kan worden gemeten, maar hoe meet je empathie objectief?

“Het antwoord hierop is genuanceerd. Dit cijfer moet je beschouwen als een correlatie. Empathie alleen zorgt niet op magische wijze voor omzet. Empathie beïnvloedt echter wel het leiderschapsgedrag, wat een directe invloed heeft op betrokkenheid, retentie en prestaties.”

“Empathie op zichzelf is ook geen wondermiddel voor organisatorische problemen. Maar het is wel een belangrijk ingrediënt dat van invloed is op een aantal belangrijke prestatie-indicatoren (KPI’s of key performance indicators) voor een organisatie.”

“Onze benadering om empathie te meten is door middel van persoonlijkheidspatronen die voorspellen hoe gedrag tot uiting komt, vooral onder stress. We zijn in staat om empathiegerelateerd gedrag, zoals luisteren, openheid voor feedback en emotionele regulatie, te koppelen aan resultaten zoals teamprestaties. En op organisatieniveau kunnen feedbackmechanismen zoals betrokkenheidsenquêtes of 360-gradenbeoordelingen ook een maatstaf zijn voor empathie.”