Meer telewerk én meer stress: zo bepalend is je opleiding

Wat je studeert en welk diploma je al dan niet haalt, bepaalt vaak niet alleen hoeveel je verdient, maar ook je werkomstandigheden. Uit nieuw onderzoek van de SERV blijkt dat er grote verschillen zijn tussen kort-, midden- en hooggeschoolden.

Niet alleen het soort job verschilt, ook hun kansen op telewerk, overuren, werkstress en motivatie variëren sterk. Zo ervaren hooggeschoolden vaker werkdruk, maar hebben ze op veel andere aspecten van hun job een streepje voor.

1. Sector en leidinggeven

Waar komen we qua job terecht? Uit de meting van de SERV (Sociaal-Economische Raad van Vlaanderen) bij bijna 9.000 respondenten blijkt alvast dat hooggeschoolden (= bachelors, masters en doctoraathouders) na hun studies vooral in de niet-commerciële dienstverlening aan de slag gaan. Zo komt meer dan de helft van deze hooggeschoolden terecht in onderwijs, zorg of bij openbare besturen, vaak binnen grote organisaties.

Grote organisaties bieden jobmogelijkheden. Al zijn er binnen die groep van hooggeschoolden opvallend grote verschillen: bachelors blijven vaker bediende, terwijl masters en doctoraathouders (PhD’s) sneller doorgroeien tot een rol als leidinggevende. Een vijfde van de bachelors heeft een leidinggevende rol tegenover een derde van de masters en meer dan de helft van de PhD’s.

Kortgeschoolden (= zij die het secundair onderwijs niet afmaakten) voeren vooral een functie uit als arbeider of technicus. Middengeschoolden (met een diploma van het hoger secundair onderwijs of postsecundair niet-hoger onderwijs) zijn dan weer vooral aan de slag als bediende of technicus.

2. Overuren en bereikbaarheid

Moeten we overwerken? Met een diploma op zak komt ook een hogere kans op overuren. Meer dan de helft van de hooggeschoolden (52%) werkt regelmatig langer, vaak zonder compensatie. Bij kortgeschoolden is dat 23%.

Hooggeschoolden blijven bovendien opvallend vaker bereikbaar buiten de werkuren, via mail of telefoon. Dat maakt de grens tussen werk en privé dunner. Al zien veel hooggeschoolden die extra inspanningen dikwijls als onderdeel van hun verantwoordelijkheid. Toch blijft de werk-privébalans soms best een uitdaging. Bij hooggeschoolden worstelt 14% met het vinden van evenwicht, tegenover 11% bij de andere groepen.

Lees ook: Hoe vaak presteer jij overuren?

3. Telewerk

De coronacrisis maakte telewerk mainstream, maar niet iedereen profiteert ervan in gelijke mate. Slechts 5% van de kortgeschoolden werkt minstens één dag per week van thuis. Bij middengeschoolden gaat het om 15%, bij hooggeschoolden om 40%.

Binnen die laatste groep zien we opnieuw verschillen: 29% van de bachelors telewerkt systematisch, bij masters loopt dat op tot 54% en bij doctoraathouders zelfs tot 74%. Dat verschil heeft natuurlijk grotendeels te maken met het type job dat ze uitvoeren: hoe hoger het diploma, hoe vaker dit bureauwerk is dat zich beter leent tot telewerken. Administratieve en kennisjobs lenen zich veel beter tot thuiswerk dan productie- of zorgfuncties.

CHECK: Hoeveel levert een extra diploma op?

4. Werkdruk en -stress

Het onderzoek focust vooral op werkbaar werk. Dit wil zeggen: werk waarvan je niet overspannen of ziek wordt, dat motiverend en leerrijk is en ruimte laat voor privéleven. Bij de SERV omschrijven ze dit als een ‘job zonder werkbaarheidsknelpunten’, en hooggeschoolden hebben vaker zo’n job.

Maar er is wel een keerzijde, want hooggeschoolden kampen tegelijk met de grootste werkdruk. Zo ervaart meer dan een derde (37%) werkdruk en werkstress, 14% meldt zelfs burn-outklachten. Vooral bachelors lijken hier kwetsbaar.

Ontdek: Wat doet werkdruk met je lichaam?

5. Motivatie en opleidingen

Al zijn er nog andere jobaspecten. Zo rapporteren hooggeschoolden minder motivatieproblemen dan middengeschoolden of kortgeschoolden. De autonomie in het werk is groter bij hooggeschoolden, terwijl ze in verhouding minder routinematig werk moeten uitvoeren.

Ook op het vlak van leermogelijkheden scoren bachelors, masters en PhD’s beter: slechts 7% ervaart een leertekort, tegenover 30% bij kortgeschoolden. Kortom, flink wat hooggeschoolden ervaren dan wel wat werkdruk en -stress, op veel andere vlakken hebben ze duidelijk een streepje voor.