Bazen blijven hun werknemers contacteren buiten de werkuren

Op 1 april 2026 viert het recht op deconnectie zijn derde verjaardag. Wie werkt binnen een bedrijf met meer dan twintig werknemers, krijgt daarbij het recht om buiten de werkuren geen telefoontjes, e-mails of berichten te beantwoorden, tenzij in uitzonderlijke omstandigheden.

Uit een recent onderzoek van Protime, marktleider in tijdregistratie, bij 1.000 Vlaamse bedienden, blijkt echter dat veel bedrijven nog worstelen met het vinden van de juiste balans tussen flexibiliteit en bereikbaarheid. Zo’n zes op de tien werknemers worden nog buiten de werkuren gecontacteerd door hun leidinggevende.

Het gaat dan om berichtjes (62,7%), telefoontjes (50%), mails (44,7%) en chatberichten (15,7%). Bijna een derde (31,8%) wordt af en toe tot vaak gecontacteerd door z’n baas ‘s avonds of in het weekend, terwijl dit bij 28,8% zelden voorvalt.

Lees ook: 5 tips voor de perfecte werk-privébalans

Waarom blijkt deconnectie in de praktijk zo moeilijk?

“We werken vandaag veel flexibeler dan vroeger, waardoor onze werk- en privétijd vaker door elkaar lopen”, zegt Jan Van Autreve, CEO van Protime. “Zo heeft een derde van de Vlaamse bedienden geen vast uurrooster meer. Met werkschema’s die minder overlappen, wordt het voor leidinggevenden moeilijker om te weten wanneer werknemers aan het werk zijn én wanneer niet. Tijdregistratie kan bedrijven helpen om een beter zicht te krijgen op de gewerkte tijd. In combinatie met duidelijke afspraken helpt dit organisaties om hun teams beter te organiseren én om de rustmomenten van werknemers te respecteren.”

Toch blijkt uit het onderzoek dat ruim zes op de tien werknemers (62,4%) zich nog verplicht voelen om zo snel mogelijk op te nemen of berichtjes of mails te beantwoorden. Bij meer vrouwen (65,1%) dan mannen (59,3%) is dat het geval. In vier op de tien gevallen gaat het bovendien om zaken die volgens werknemers echt wel kunnen wachten.

Recht op deconnectie: hoe jezelf écht onbereikbaar maken

Duidelijke afspraken nodig én nuttig

”Het deconnectierecht betekent niet dat werknemers geen mails meer mogen ontvangen buiten de werkuren, maar wel dat ze geen nadelige gevolgen mogen ondervinden als ze niet reageren wanneer ze niet aan het werk zijn. Toch voelen de meeste werknemers zich wel verplicht om meteen te reageren”, zegt Lode Godderis, professor arbeidsgeneeskunde aan de KU Leuven. “Bedrijven doen er goed aan expliciet aan te geven welke verwachtingen ze hebben en duidelijke afspraken te maken met hun werknemers.”

Toch zeggen amper vier op de tien respondenten dat er bij hun organisatie duidelijke richtlijnen bestaan over de bereikbaarheid buiten de werkuren. Bijna evenveel respondenten (42,2%) zeggen van niet, terwijl de overige 16,7% dit niet wist.

“Het recht op deconnectie werkt pas echt wanneer organisaties duidelijke afspraken maken over bereikbaarheid buiten de werkuren, én een goed zicht hebben op de werktijden van hun medewerkers,” zegt Jan Van Autreve. “Wanneer de werktijden en planning transparant zijn, kunnen werknemers zich tijdens de werkuren focussen op hun taken en zijn ze productiever, om daarna ook écht los te koppelen.”

CHECK: Is de oneindige werkdag de norm geworden?

Het deconnectierecht geen maat voor niets

Is het recht op deconnectie dan een goed initiatief? Zeker wel, volgens 85% van de respondenten. Voor ruim één op de drie heeft het deconnectierecht hun werkstress verlaagd. Meer dan vier op de tien respondenten staan ook meer op hun strepen wanneer ze buiten de werkuren gecontacteerd worden.

Daarnaast ervaart zo’n derde van de respondenten (30,7%) dat ze minder vaak gebeld te worden. Bij de vrouwen loopt dit op tot 33,3%, tegenover 27,6% bij de mannen. Bovendien nam het aantal e-mails en berichtjes na de werktijd af voor respectievelijk 24,5% en 25,6% van de respondenten.

Gebeld buiten de werkuren sinds het deconnectierecht:

Meer: 5%
Evenveel: 64,3%
Minder: 30,7%

Gemaild buiten de werkuren sinds het deconnectierecht:

Meer: 6,6%
Evenveel: 68,8%
Minder: 24,5%

Berichten (via sms, WhatsApp, …) buiten de werkuren sinds het deconnectierecht:

Meer: 8,6%
Evenveel: 65,8%
Minder: 25,6%

Professor Lode Godderis wijst nog op een moeilijk evenwicht: “Een duidelijk werkschema kan zeker helpen om effectief te deconnecteren. In de praktijk zie ik hier vaak problemen opduiken omwille van de flexibiliteit die zowel werkgevers als werknemers willen.”

“Flexibiliteit werkt enkel als ze aan beide kanten geldt: je kan niet verwachten dat werkgevers soepel omgaan met telewerk en tussentijdse privéafspraken, terwijl werknemers zich strikt vasthouden aan hun vaste werkuren als van hen flexibiliteit gevraagd wordt. Duidelijke, expliciete verwachtingen van beide kanten zijn essentieel. Alleen zo blijft echte deconnectie mogelijk en vermijd je dat flexibiliteit omslaat in permanente beschikbaarheid”, besluit Godderis.