Hoe ziet de arbeidsmarkt eruit na corona?

Wordt het na de coronacrisis terug ‘business as usual’ op onze arbeidsmarkt of breekt er een nieuw tijdperk aan, zoals sommigen beweren? Professor arbeidseconomie Stijn Baert (UGent) is voorzichtig met voorspellingen, maar geeft toch enkele richtingen en adviezen voor werkgevers mee.

Delen

Blijft mijn job bestaan na deze crisis? Het is een vraag die veel werknemers in Vlaanderen zich vandaag stellen. Een op de vijf – zo leert een rondvraag van arbeidseconoom Stijn Baert en zijn team van de Universiteit Gent – ziet de toekomst somber in en denkt zijn/haar job te verliezen. Bij de tijdelijk werklozen gaat het om twee op de vijf. Ook kwetsbare groepen zoals vijftigplussers en werknemers met een migratieachtergrond schatten het risico hoger in dan andere werknemers.

Stijn Baert

Minder vacatures, meer kandidaten

Ook al vindt hij het te vroeg om grote uitspraken te doen, professor Baert deelt de bezorgdheid van werknemers wel. “Dat er jobs zullen sneuvelen, valt zeker in de lijn der verwachtingen. Dat zie je altijd wanneer het economisch minder goed gaat. In Vlaanderen komen we uit een periode met veel vacatures en weinig werklozen, in die mate zelfs dat we ons konden richten op het activeren van inactieven zoals huismoeders- en vaders of bruggepensioneerden. Daar komt nu wellicht een einde aan. We keren deels terug naar de situatie van vroeger, met meer werkzoekenden en minder vacatures. Kandidaten en werknemers zullen dan weer meer moeten strijden voor hun job. Werkgevers zullen uit een grotere pool aan kandidaten kunnen rekruteren en hun vacatures sneller invullen.”

Knelpuntjobs blijven knelpuntjobs

Betekent dat dat knelpuntvacatures zullen verdwijnen? “Toch niet”, gaat Stijn Baert verder. “Een aantal knelpunten zullen iets minder hard knellen, maar knelpuntberoepen zoals verpleegkundige of technicus zullen wellicht lastig blijven om in te vullen. ‘Wie uit de boot valt, zal zich moeten herscholen’, klinkt het nu al hier en daar. Dat lijkt vanzelfsprekend, maar dat is het allerminst. Opleiding vraagt tijd en de werkzoekende moet er uiteraard ook interesse in hebben. De kans is reëel dat we een arbeidsmarkt krijgen die én veel werkzoekenden én veel knelpuntjobs telt. Ik hoop van harte dat de regering nu al maatregelen en incentives aan het bedenken is om een dergelijke situatie te vermijden. Er valt geen tijd te verliezen. De financiële kater die we aan deze crisis zullen overhouden, zal ons land weinig ruimte geven om fouten te maken. Dat we het vandaag moeten stellen met een regering wiens horizon niet verder dan drie à zes maanden reikt, is jammer. Ik vraag me af in welke mate die regering in staat om onze toekomst voor te bereiden?”

Eindelijk levenslang leren?

Dat België in de voorbije jaren geen financiële buffer heeft aangelegd, baart hem eveneens zorgen. “Op korte termijn zal Europa het begrotingstekort allicht door de vingers zien, maar vroeg of laat komt die 3-procent-norm terug. Het is duidelijk dat ons land daar niet goed zal uitkomen. Europa zal ons vragen om de tering naar de nering te zetten. Terwijl we tot nu toe altijd de ruimte hadden om sociaal rechtvaardige maatregelen uit te werken, zou dat nu wel eens anders kunnen uitdraaien. We zullen niet langer de ‘luxe’ hebben om bepaalde hervormingen niet te doen of uit te stellen. Rond levenslang leren bijvoorbeeld hebben we tot nu toe een eerder afwachtende houding aangenomen. We zagen het door de vingers als werkgevers daar niet op inzetten uit angst te investeren in werknemers die korte tijd later alweer opstappen en bij een concurrent aan de slag gaan. Daar zal ons land het geweer van schouder moeten veranderen.”

Geef perspectief aan werknemers

Zeker een deel van de werknemers is zich ervan bewust dat de crisis pijn zal doen en dat het na afloop niet meteen business as usual zal zijn. 34 procent van de deelnemers aan de studie van Stijn Baert verwacht dat de coronacrisis zijn/haar carrière negatief zal beïnvloeden. Een kwart denkt dat hij/zij een promotie zal mislopen en bijna de helft verwacht een negatieve invloed op zijn/haar salaris. “Zeer begrijpelijk allemaal”, vindt Baert. “Als het economisch goed gaat, is er winst en zit er een extraatje in voor werknemers. Veel bedrijven stippelen groeitrajecten uit en koppelen daar een systeem van loonsverhogingen aan. Dat zal nu logischerwijze wat stilvallen. Tot op zekere hoogte hebben werknemers daar begrip voor, want uiteraard willen ook zij dat hun organisatie overeind blijft. Toch kan je dat als werkgever niet eindeloos uitstellen. Werkgevers moeten beseffen dat vooruitzicht op promotie of andere ontwikkelkansen in de onderneming werknemers motiveren. Het is dus belangrijk om perspectief te blijven geven. Ook al gaat het vandaag moeilijk, hou de communicatie met werknemers open en maak duidelijk dat wanneer de trein weer vertrokken is, ook de carrièreplannen weer op tafel zullen komen.”

Te vroeg voor grote conclusies

Baert beklemtoont ten slotte dat het te vroeg is om de reële effecten van de crisis in te schatten. “Sommigen geven nu al aan dat structurele socio-economische wijzigingen op ons af komen, maar dat doe ik liever niet. Momenteel weten we nog niet hoe de gezondheidscrisis zich zal afwikkelen, laat staan dat we de juiste economische gevolgen al zouden kunnen overzien. Wie weet hebben we de gezondheidscrisis over twee weken onder controle en kijken we al een stuk optimistischer naar de toekomst. Misschien krijgen we dan inderdaad een korte dip en daarna een sterke relance en blijkt er dankzij het systeem van tijdelijke werkloosheid niks structureel aangetast. Wij, economisten, zijn het gewoon om voorspellingen te doen op basis van het verleden, maar wat we nu meemaken hebben we nooit eerder gezien. We moeten toegeven dat wij de toekomst op dit moment niet veel beter kunnen voorspellen dan astrologen.”


Ook in onzekere tijden staan de adviseurs van Jobat u met raad en daad bij. Hebt u vragen rond rekrutering of employer branding, aarzel dan niet om ons te contacteren op 02 467 48 00 of info@jobat.be

Meer artikels.