Ziekteverzuim breekt alle records

Bedrijven krijgen maar geen vat op het ziekteverzuim. De cijfers blijven al 12 jaar stijgen, maar in 2014 piekten ze als nooit tevoren. Voor het eerst is de langdurige afwezigheid (langer dan een maand) ook omvangrijker dan het kortdurend verzuim. 5,12% van de arbeidstijd gaat verloren, zo berekent SD Worx.

12 maart 2015

Delen

Vooral bij 55-plussers en in de social profit gaan de cijfers snel de verkeerde kant uit.

Ziekteverzuim: kort- versus langdurend

Binnen de HR-terminologie spreekt men van kortdurend en langdurend ziekteverzuim. Onder kortstondig ziekteverzuim verstaat men alle afwezigheden wegens ziekte die minder dan een maand duren. Zijn werknemers langer dan een maand ziek, dan spreekt men van langdurend ziekteverzuim.

Continue stijging ziekteverzuim sinds 2002, record in 2014

De voorbije jaren is het ziekteverzuim alleen maar toegenomen, en dit zowel bij het kortdurend als langdurend ziekteverzuim. In 2014 noteerden we zelfs de hoogste cijfers ooit. Vooral het langdurend ziekteverzuim piekt, en is voor het eerst zelfs groter dan het kortdurend ziekteverzuim.

  2004 2005 2006 2007 2008 2009 2010 2011 2012 2013 2014
KD Verzuim 2,13% 2,25% 2,26% 2,38% 2,40% 2,45% 2,42% 2,44% 2,44% 2,51% 2,50%
LD Verzuim 1,49% 1,49% 1,56% 1,60% 1,56% 1,84% 2,05% 2,29% 2,33% 2,30% 2,62%
Totaal 3,62% 3,74% 3,82% 3,98% 3,96% 4,29% 4,47% 4,73% 4,77% 4,81% 5,12%

Bron: Verzuimonderzoek 2014 van SD Worx. De analyse is uitgevoerd op een staal van 603.233 medewerkers en 17.282 organisaties uit de privésector. 

Werknemers halve werkdag langer ziek dan 10 jaar geleden

Sinds 2002 vertoont het kortdurende ziekteverzuim in België een nagenoeg constante stijging. Waar het gemiddelde percentage in 2002 nog 2,2% bedroeg, is dit cijfer in 2012 opgeklommen naar 2,4%. Het voorbije jaar noteerden we zelfs 2,5%. "Concreet betekent dit dat Belgische werknemers zich zowat een halve werkdag langer ziek melden dan tien jaar geleden", vertelt Peter Beeusaert, Consultant Advanced HR bij SD Worx. "De afschaffing van de carensdag, in het kader van het eenheidsstatuut, heeft globaal echter niet geleid tot een spectaculaire toename van het kortdurend ziekteverzuim zoals eerst gevreesd. De cijfers van 2013 en 2014 lopen immers gelijk."

De stijgende trend van het ziekteverzuim geldt in het bijzonder voor het langdurend ziekteverzuim. Het afgelopen decennium is het percentage geklommen met liefst 1,13%. In 2014 noteren we het hoogste cijfer ooit (2,62%), wat meteen betekent dat voor het eerst sinds het onderzoek van SD Worx het langdurend ziekteverzuim hoger ligt dan het kortdurend!

Vooral in non-profit sterke stijging

De sterke stijging van het ziekteverzuim doet zich vooral voor in de quartaire sector (2,8% kortdurend en 3,3% langdurend). Tot deze quartaire sector (of non-profit) behoren een aantal maatschappelijke functies zoals openbaar bestuur, onderwijs en onderzoek, zorg en welzijn, cultuur en recreatie, maatschappelijke organisaties, infrastructuur, milieudienstverlening en volkshuisvesting.

Binnen alle sectoren stijgt het langdurend ziekteverzuim met de leeftijd. Binnen de leeftijdsgroep van 55-59 jaar bedraagt het langdurend ziekteverzuim 4,90% in de quartaire sector. In de industriële sector stijgt het voor diezelfde leeftijdscategorie zelfs tot 4,95%.

Langdurige ziekte door gebrek aan autonomie

De cijfers van het langdurend ziekteverzuim zijn de laatste jaren dus fel gestegen. "De oorzaken zijn divers: naast de vergrijzing van de werknemerspopulatie spelen arbeidsomstandigheden, motivatie, engagement, stress, stijgende werkdruk, burn-out en fysieke aandoeningen een rol", aldus Peter Beeusaert, Consultant Advanced HR bij SD Worx.

"Uit onze tevredenheidsonderzoeken bij werknemers blijkt dat langdurige verzuimers negatief scoren op vragen over stressniveau, tijdsdruk, en de mentale en lichamelijke belasting van hun job. Het sluit aan bij het model van Karasek: dat stelt dat werknemers stress krijgen door uitputtend werk met hoge taakvereisten, zonder dat ze echter de autonomie of mogelijkheid hebben om de uitvoering en de procedures van dat werk zelf te regelen."

Maar ook door hoeveelheid werk en gebrek aan respect

Bij andere langdurige verzuimers blijkt hun hoeveelheid werk dan weer van aanvaardbaar niveau te zijn. Factoren waar deze werknemers echter het meeste onder lijden, en waarin ze het sterkst verschillen van niet-verzuimers hebben te maken met een gebrek aan erkenning en respect. Ze hebben doorgaans ook weinig vertrouwen in het management en hun leidinggevenden. Ze zeggen vaak het niet eens te zijn met de visie en de strategie van hun organisatie, waardoor er sprake is van een echte ‘mismatch’ met de onderneming. Deze mensen voelen zich niet op hun plaats in het bedrijf waar ze werken.

Hoe kunnen we deze trend keren? De citroen is uitgeperst

"Ziekteverzuim vormt een grote problematiek binnen het Belgische bedrijfsleven. Er is een blijvende nood aan een actief verzuimbeleid. Alleen ondernemingen die hier effectief op werken, slagen er in om hun verzuimcijfers te laten teruglopen", vertelt Peter Beeusaert van SD Worx.

"Een actief verzuimbeleid bestaat uit een preventieve aanpak rond motivatie, welzijn op het werk en de werkbaarheid van de job. De citroenloopbaan lijkt zijn beste tijd gehad te hebben, terwijl we met z’n allen langer zullen moeten werken en dus op hogere leeftijd actief moeten blijven op de arbeidsmarkt. In plaats daarvan moeten we focussen op duurzame loopbanen, innovatieve arbeidsprocessen en vernieuwde arbeidsrelaties. Oplossingen liggen ook in meer flexibiliteit (relatie werk-privé, flexibele werkuren, het nieuwe werken, …), aandacht voor talentbeleid (mensen inzetten op hun competenties) en motivatie van werknemers (engagement, fierheid en maatschappelijke meerwaarde van jobs)."

"Aan de andere kant is een actief reïntegratiebeleid nodig om werknemers snel terug inzetbaar te maken. Uit onderzoek blijkt immers dat werknemers die langer dan zes opeenvolgende weken afwezig zijn, het moeilijk krijgen om opnieuw actief te worden binnen het bedrijf. Ook de overheid lijkt dit te beseffen, aangezien minister van volksgezondheid Maggie De Block aankondigde meer te willen focussen op de reïntegratie van langdurig zieken."

Deeltijdse medewerkers vaker ziek

Opvallend is echter dat minder werken niet succesvol blijkt. Deeltijdse medewerkers blijken immers vaker ziek te zijn dan voltijdse medewerkers. "Vanuit een macrobenadering en langetermijnperspectief zal het oplossen ven het ziekteverzuim grotendeels draaien rond het managen van het spanningsveld tussen de werkbaarheid van de job en het flexibel inzetten van medewerkers", besluit Peter Beeusaert van SD Worx.

(mr) 

Ontvang de nieuwste tips over werk en carrière

Meer dan 440.000 Jobat gebruikers zijn wekelijks op de hoogte

Aanbevolen jobs

Wij jij ook meer verdienen, leukere collega's of minder file ?

De job werd bewaard

Je kan je bewaarde jobs terugvinden onderaan deze pagina, maar ook op de homepage en in Mijn Jobat.

Wil je ze ook op andere toestellen kunnen bekijken? Meld je dan aan.