Steeds meer werknemers zijn ontevreden

Jobs blijven op de tocht staan. Eind vorige maand tikte het aantal werklozen in Vlaanderen af op ruim 195.000. Dat is 5,2 procent meer dan in mei 2009, ook al een crisisjaar. Niet goed voor het moreel, ook niet voor dat van de troepen die nog op het strijdtoneel van de arbeidsmarkt staan.

21 juni 2010

Delen

Ben jij ongelukkig?
"Werkgevers hebben de neiging de crisis als een uitdaging voor te stellen en onderschatten zo de gevolgen", Hans De Witte, professor arbeidspsychologie K.U.Leuven

‘Nil volentibus arduum’, scandeerde Bart De Wever na de verkiezingsoverwinning afgelopen zondag: ‘Niets is lastig voor zij die willen.’ Een politiek statement, maar gaat het ook op voor de Belgische werknemer? Hoe mogelijk - of onmogelijk - is het voor hem om een job aan de haak te slaan of te behouden? Volgens de VDAB zat eind mei 6,75 procent van de Vlaamse beroepsbevolking zonder werk. Daarnaast blijft het aantal openstaande jobaanbiedingen op een dieptepunt. Met andere woorden: meer mensen moeten op zoek naar werk terwijl er minder jobs beschikbaar zijn.

Ontslag nemen? No way!

Dat hebben ook Belgen die nog een baan hebben begrepen. Driekwart denkt dat het voor zichzelf momenteel moeilijk tot zeer moeilijk zou zijn om een andere job te vinden, blijkt uit de cijfers van SD Worx. Dat is 10 procent meer dan in 2008, toen nog ‘maar’ 65 procent die zoektocht als moeilijk omschreef. Je C4 indienen om je kans bij een andere werkgever te wagen, is volgens velen dan ook not done. Nog geen 8 procent heeft de voorbije twee jaar zelf ontslag genomen. De waaghalzen zitten bij de twintigers, van wie een vijfde zelf de stap naar een andere werkgever zette.

Anderzijds zegt maar een minderheid de afgelopen twee jaar de bons te hebben gekregen van zijn werkgever. Bijna 2,5 procent zegt wegens de crisis aan de deur te zijn gezet (nuance: wie ontslagen werd maar nog geen nieuwe job vond, kon uiteraard ook niet deelnemen aan deze enquête, red.). Evenveel respondenten kregen om een andere reden hun ontslag. Het ziet er dus naar uit dat het gros van de werknemers voorlopig op zijn plaats blijft. “Crisissen zorgen er enerzijds voor dat mensen zich onzekerder voelen en van job wensen te veranderen. Aan de andere kant is daar in crisistijd minder kans toe omdat er minder alternatieven zijn. Je krijgt een fuikeffect: mensen zitten gevangen in een situatie waar ze uit willen, maar niet kunnen”, vertelt Hans De Witte, professor arbeidspsychologie aan de K.U.Leuven. “Omdat hij niet kan veranderen, wordt de werknemer bovendien minder tevreden. De groep ontevreden werknemers riskeert dus te groeien.”

Meer gepest

Werknemers blijven dan ook met minder plezier op hun stoel zitten dan voor de crisis. Vier op de tien zeggen dat de crisis de mentaliteit in hun werkomgeving geen deugd gedaan heeft. Van de Belgen die in een buitenlands bedrijf werken, meent zelfs meer dan de helft dat de mentaliteit achteruit boert. Zeker in organisatie met een zogenaamde ‘marktcultuur’, een cultuur die de nadruk legt op meetbare resultaten. Zes op de tien stellen daar een negatieve verandering in mentaliteit vast.

“Werknemers komen door de crisis soms op een andere manier tegenover elkaar te staan. Concurrentiegevoelens nemen toe, wantrouwen flakkert op. Dat straalt negatief af op tal van andere zaken. Zo zal men anderen minder ondersteunen, waardoor je minder op elkaar kan rekenen. Een heel gevaarlijke vaststelling aangezien sociale ondersteuning essentieel is op de werkvloer”, weet De Witte. “Pesten op het werk neemt in dit geval ook dikwijls toe. Daardoor ontstaat er meer absenteïsme: mensen blijven meer thuis omdat ze zich minder ondersteund voelen.”

Solidariteit: wat is dat?

Van wie actief op zoek is naar een andere job, is voor 65 procent een slechte sfeer daar de belangrijkste reden voor. Ter vergelijking: nog geen vier op de tien zouden opstappen omdat ze hun job oninteressant vinden. Zowat de helft wijst ook een slechte band met de leidinggevende of met de collega’s als een reden aan om een organisatie te verlaten. Daarnaast weegt weinig erkenning en waardering sterk door in die beslissing.

Opvallend is dat ruim 5 procent het tegendeel beweert. Zij vinden dat de werkcultuur er net op voortgegaan is. Een zesde van de bevraagde Belgen is meer gemotiveerd in zijn job door de economische malaise. “Sommigen krijgen de indruk dat door de crisis de solidariteit onder de collega’s net is aangewakkerd. Maar dat is een kleine groep. Vaak denken bedrijven dat de reactie van deze minderheid de reactie van de grote groep werknemers is. Men denkt dat iedereen zich meer gemotiveerd voelt om toch maar als bedrijf te kunnen overleven, terwijl veel werknemers net gedemotiveerd raken.”

“Werkgevers hebben de neiging de crisis als een uitdaging voor te stellen en onderschatten zo de gevolgen van die crisis”, vervolgt De Witte. “Het treft veel werknemers in het hart van wat ze belangrijk vinden: collega’s vertrekken, de kansen in het werk dat ze doen nemen af. Daar hebben werkgevers dikwijls minder oog voor. Als je in je beleid sterk focust op de financiële return en daarbij minder op de menselijke kant let, dan dreig je die mensen die net voor die winst zorgen uit het oog te verliezen.”

Stil verzet

Er zijn ook werknemers die door de crisis minder hard werken, al is dat een minderheid van zo’n 6 procent. “We zien ook in onderzoek dat mensen die zich onzeker voelen over hun job minder hard gaan werken”, merkt De Witte op. “Veelal is dat uit het gevoel miskend te worden door de werkgever: ‘Ik doe hier elke dag mijn uiterste best en wat krijg ik in ruil? Minder zekerheid over mijn job.’ Werknemers denken mis te lopen waar ze recht op hebben. Minder hun best doen, is een vorm van stil verzet.”

Maar we blijven niet bij de pakken zitten. Een zesde voelt zich door de crisis meer ondernemend. Die ondernemingszin is bij 8,5 procent daarentegen op een lager pitje gekomen. Zeker in kleine ondernemingen nemen werknemers het heft meer in eigen handen. Niet toevallig is daar de afstand tussen de werknemers op de vloer en de baas kleiner.

“In grote bedrijven weten leidinggevenden vaak niet wat er echt leeft op de werkvloer. Werknemers weten ook wel dat als het slechter gaat er verwacht wordt dat ze een tandje bijsteken. Maar ze willen wel dat die extra inspanning erkend wordt door de werkgever. Nagaan wat er leeft, dat erkennen en de werknemers laten weten wat je van plan bent om daar iets aan te doen, kan de sfeer al heel wat verbeteren”, vertelt De Witte. “Ook als een werkgever niets kan doen aan de aspecten die de sfeer drukken, laat hij dat best weten. Een doofpotstrategie waarbij je de werknemers in het ongewisse laat, is absoluut af te raden. Vaak hebben werknemers wel door dat er iets aan de hand is en heerst er al paniek op de werkvloer. Dat moet je vermijden.”

(ks)   

Ontvang de nieuwste tips over werk en carrière

Meer dan 440.000 Jobat gebruikers zijn wekelijks op de hoogte

Aanbevolen jobs

Wij jij ook meer verdienen, leukere collega's of minder file ?

De job werd bewaard

Je kan je bewaarde jobs terugvinden onderaan deze pagina, maar ook op de homepage en in Mijn Jobat.

Wil je ze ook op andere toestellen kunnen bekijken? Meld je dan aan.