Mensen kan je niet kopen

'Een gebouw kan je kopen en weer van de hand doen. Met medewerkers lukt dat niet' Guido De Grefte, partner KPMG

Waarom storten bedrijven zich in een fusie of een overname? En wat zijn de gevolgen voor de werknemers?

"De drijfveer bij uitstek om te fuseren of een bedrijf over te nemen, is groei", zegt Guido de Grefte, partner bij KPMG Advisory. "Sommige ondernemingen kiezen voor een gestage groei en werven daar extra personeel voor aan. Anderen nemen gewoon een heel bedrijf over. Vaak is een overname ook heel wat makkelijker dan helemaal van nul te starten, voor bedrijven die het in het buitenland willen proberen bijvoorbeeld."    

Maar achter een overname kan net zo goed een uitbreiding van de portfolio schuilgaan. "Een bedrijf dat aftershave verkoopt, heeft de kennis en de kanalen in huis om ook scheerschuim aan de man te brengen. Maar als het dat niet zelf kan produceren, is het zinvol om een bedrijf over te nemen dat dat wel kan", geeft de Grefte als voorbeeld. Sommige overnames gebeuren dan weer uit defensieve overwegingen. "Als je merkt dat de concurrentie steeds groter wordt en de sector consolideert, zoals men dat dan zegt, moet je soms samengaan met een ander bedrijf om je schaalgrootte veilig te stellen."     

'Wie slecht presteert, gaat eruit'     

Volgens Vlerick-decaan Philippe Haspeslagh maken we best ook een onderscheid tussen financiële en strategische overnames. "De eerste gebeuren door holdingmaatschappijen of private equity players die een bedrijf kopen met de bedoeling het met meerwaarde te verkopen. In de tussentijd wordt dat bedrijf verbeterd. Dat kan zijn door groei, maar net zo goed door besparingen. Het is alleszins een andere wereld dan een strategische overname waarbij integratie en synergie centraal staan."     

Maar ook in strategische overnames kan er nog een onderscheid gemaakt worden. "Soms is schaalvergroting de reden van een overname. Dat leidt meestal tot kostenbesparingen, met gevolgen voor de werkgelegenheid. Maar een overname kan net zo goed gedreven zijn door het zoeken naar complementaire markten. Dan is er veel meer sprake van synergie." Nog een reden om een bedrijf over te nemen, is het verwerven van werknemers en hun kennis. "Een klassiek voorbeeld zijn de overnames die gebeuren door grote auditkantoren of interimbedrijven", zegt advocaat Dirk Van de Gehuchte, gespecialiseerd in vennootschapsrecht en overnames.     

'Filosofische discussie'     

"Het lastige daaraan, en gelukkig maar, is dat je mensen eigenlijk niet kan kopen", zegt de Grefte. "Een gebouw kan je houden tot je het weer van de hand doet. Met medewerkers lukt dat niet. Als alle werknemers plots besluiten om op te stappen, kan je daar weinig tegen doen. Om die reden zijn dergelijke overnames ook minder voor de hand liggend."     

"De vraag of een sanering goed is of niet voor de medewerkers van een bedrijf is een haast filosofische discussie", reageert de Grefte. "Nieuwe aandeelhouders kijken altijd heel kritisch naar wat ze gekocht hebben. En waar zij vinden dat het efficiënter kan, zullen ze ingrijpen. Maar vaak wordt er ook in bedrijven geïnvesteerd waarvan men zeker weet dat ze beter kunnen. Op lange termijn is een sanering vaak een goede zaak maar op korte termijn inderdaad wel eens slecht nieuws voor de werknemers.     

'Een overname is tenminste duidelijk'    

Of een fusie slaagt, hangt af van het doel waarmee ze uitgevoerd is, vindt Haspeslagh. "Maar dat mag nog zo duidelijk op papier staan en de transactie mag nog zo vlot verlopen, als er na de fusie geen engagement is van de werknemers komt er van die doelstelling niets terecht. Fusies mislukken niet op papier, wel uit onzekerheid op de werkvloer en uit onmacht van het management. Een deal wordt meestal door enkelen beklonken. De uitvoering ervan vraagt de inzet van een hele organisatie. Een fusie vraagt veel leiderschap en heel wat emotionele intelligentie. Anders komt de schwung er nooit in."    

Is er, tot slot, eigenlijk veel verschil tussen een overname en een fusie? "Iemand die overgenomen is, zal snel zeggen dat het om een fusie gaat, gewoon om de pil te verzachten", zegt Haspeslagh. "Maar ook bij een fusie is de vraag vaak in welke mate er een evenwicht is. Het voordeel van een overname is dat de macht aan één kant ligt en dat de beslissing klaar en duidelijk is. Er is, in zekere zin, wel een verliezer maar van onduidelijkheid is er geen sprake.    

(wim.verdoodt@jobat.be)               

bullets'Ik wist al vlug hoe laat het was'          

03/03/2009

  • 03 maart 2009