Loon opgeven voor minder werk?

Wij Vlamingen zijn over het algemeen vrij behoudsgezind als het gaat over de manier waarop we verloond worden. Wat is, is goed en daar hoeft voor de meesten niet direct aan geraakt te worden.

Landingsbanen kunnen bijvoorbeeld op niet al te veel steun rekenen. Slechts 29 procent ziet het zitten om de laatste jaren van zijn carrière loon in te leveren voor minder werkdruk, verantwoordelijkheid of meer vakantie. Een vreemde vaststelling in tijden waarin iedereen klaagt over te veel druk, te veel stress en te weinig tijd. Zeven op tien werknemers ziet zijn wedde nog altijd het liefst gestaag stijgen, in het zog van zijn anciënniteit.

“Dit verbaasde me ook,” zegt De Prins, professor in de Sociale Wetenschappen bij UAMS, “al ging het hier wel om een gedwongen keuze: geld of vrije tijd. Eerlijk gezegd denk ik dat de meesten onder ons beide wel zien zitten.”

“Maar blijkbaar willen we toch niet onder een bepaalde grens zakken”, beaamt Brouwers, consulent Hay Group. “Een stapje terugzetten op het vlak van loon blijft voor de meeste Vlamingen een moeilijke knoop om door te hakken.”

Een cafetariaplan

Ook voor de zogenaamde cafetariaplannen, nochtans een concept met bewezen verdiensten op het vlak van motivatie, is het enthousiasme eerder luw. Een cafetariaplan stelt de werknemers in staat op basis van een toegewezen budget zijn eigen loonpakket samen te stellen. Volgens Brouwers leeft de vrees om de ‘foute’ keuzes te maken en bedrogen uit te komen ten opzichte van een collega met hetzelfde budget. “Zelf kunnen kiezen werkt weliswaar motiverend, maar je mag er niet in overdrijven. Wie te veel keuzes moet maken, kan beginnen twijfelen of hij wel de juiste beslissingen neemt.”

In Vlaanderen blijft het cafetariaplan dan ook een vrij ongewone praktijk waar niet meer dan vijf procent van de werknemers ervaring mee heeft. Volgens De Prins zitten er trouwens ook enkele addertjes onder het gras. “Beeld je eens in dat ik kies voor meer vakantie en mijn collega voor meer loon. Bestaat het gevaar dan niet dat hij daarvan de dupe wordt en extra moet werken omdat ik meer afwezig ben?”

Sociaal overleg

Van het sociale overleg zijn we dan weer wel fan. Acht op tien werknemers vinden het prima, en zouden zelfs niet anders willen zien dan dat de sociale partners de grote lijnen van het loonbeleid vastleggen. Het Angelsaksische systeem dat de werkgever meer vrijheid geeft om zelf de loonbarema’s te bepalen, zonder rekening te houden met afspraken op een breder niveau, valt slechts bij een minderheid in de smaak.

“Het opent nochtans de poort naar een strategisch loonbeleid op maat van de organisatie”, meent De Prins. “Anderzijds denk ik niet dat Belgische werkgevers daar op zitten te wachten. Loonafspraken zijn zeer conflictgevoelig. Heel dat proces binnen de bedrijfsmuren trekken, kan voor grote problemen zorgen. Blijkbaar kunnen zowel werkgever als werknemer best leven met de collectieve overlegstructuur die we nu hanteren.”

Een jaarlijkse loonsverhoging

En dan nog dit. Vlaamse werknemers geloven hardnekkig in jaarlijkse loonsverhogingen, hoe klein die ook mogen zijn. Zelfs in tijden van crisis vindt de helft dat er ruimte moet zijn voor extra loon. De meerderheid, zo’n acht op tien, verwacht bovendien dat een loonsverhoging hen op een schaaltje wordt aangeboden, op initiatief van de chef dus. Leuk, dat zeker, maar realistisch?

“Niet echt. Maar het betekent ook dat werknemers, zelfs in tijden van crisis, niet monddood of hondstrouw zijn”, zegt De Prins. “Maar het blijft frappant, net zoals sommige bedrijven de crisis aanwenden als schaamlapje om te zeggen dat er budgettair plots niets meer mogelijk is.”

(wim.verdoodt@jobat.be)       

Meer info over Hoeveel ben ik waard? , Meer/minder verdienen

07/05/2009