Kom een dag per week niet met de auto

"De bedoeling is vooral dat mensen nadenken over hun verplaatsingsgedrag.” (Jan Christiaens, Mobiel 21)

Mensen bewuster laten kiezen hoe ze zich verplaatsen. Dat is het doel van de campagne 'Van 5 naar 4' van de Leuvense vzw Mobiel 21. Onder meer woonzorgcentrum Floordam in Melsbroek wil met dit project het aantal verplaatsingen met de auto met twintig procent verminderen.

Mobiel 21 ontwikkelde het online mobiliteitsspel 'Van 5 naar 4' drie jaar geleden. De formule is heel eenvoudig: het spel wil mensen aanzetten om één dag per week niet met de auto naar het werk te komen. "In plaats van elke dag automatisch met de wagen naar het werk te rijden, dagen we je uit om één dag per week eens iets anders te proberen", zegt Jan Christiaens van Mobiel 21. "We gaan je niet zeggen welk alternatief je moet gebruiken. Je kunt wandelen of met de fiets komen, het openbaar vervoer gebruiken, carpoolen of thuiswerken. De doelstelling is het aantal verplaatsingen met de auto van vijf naar vier terug te brengen, vandaar de naam."

De deelnemers kunnen elke alternatieve verplaatsing registreren op de website van het mobiliteitsspel. Zo verdienen ze punten, afhankelijk van het soort verplaatsing. Fietsen of stappen levert meer punten op dan carpoolen, omdat het meer CO2 bespaart. Elke deelnemer heeft een digitale coach die op de website voor feedback en aanmoediging zorgt. Binnen elk deelnemend bedrijf kunnen werknemers hun scores vergelijken, en dit competitie-element moet voor de nodige sfeer op de werkvloer zorgen.

In het spel zijn virtuele prijzen te winnen met namen als de 'Platina Fiets' voor wie voldoende fietskilometers verzamelt. De bedrijven kunnen aan zo'n virtuele prijs een echte beloning verbinden, maar dat hoeft niet. "De bedoeling is vooral dat mensen nadenken over hun verplaatsingsgedrag en één dag per week een flexibel en duurzaam alternatief uitproberen", zegt Jan Christiaens. "Mensen zijn het zo gewend om zich op een bepaalde manier te verplaatsen dat het heel moeilijk is om ze iets anders te laten proberen. Daarom moet dit spel ook voor een langere periode gespeeld worden: drie tot zes maanden zijn nodig om iemands gedrag te veranderen." Voor een bedrijf deelneemt, moeten wel de randvoorwaarden voor een mobiliteitsshift bekeken worden. "Soms is er geen bushalte in de buurt, of is er een slechte treinverbinding, of moet iemand heel vroeg beginnen werken. Dat zijn belangrijke argumenten."

Bewegen

Dankzij Europese subsidies kan Mobiel 21 de begeleiding bij het spel gratis aanbieden aan twintig pioniers. Elk bedrijf, ongeachte de grootte, komt daarvoor in aanmerking. Voor een project van start gaat, zijn een drietal bijeenkomsten nodig om kennis te maken, doelstellingen vast te leggen en afspraken scherp te stellen. Mobiel 21 zorgt voor de lancering en opvolging, de aftrap op de werkvloer en de verwerking van alle gegevens. Deelnemers besteden maximaal een minuut per dag aan de registratie.

De enige voorwaarde is dat de deelnemers toegang moeten hebben tot een computer en internet om hun vooruitgang te registreren. Dat maakt het minder geschikt voor bijvoorbeeld personeel in een productieomgeving. "Het kan, maar dan moet er meer geïnvesteerd worden in offline communicatie." Dat deed Mobiel 21 voor het woonzorgcentrum Floordam in Melsbroek, waar het project eind mei van start ging. "Niet alle medewerkers hebben daar een eigen e-mailadres. Het spel wordt dan offline gespeeld, wat het iets ingewikkelder maakt."

Floordam organiseert elk jaar een 'maand van de gezondheid' waar collega's en bewoners aangemoedigd worden om te bewegen en gezond te eten, zegt Katrien Demaerschalk, kinesitherapeut in het woonzorgcentrum. "We moedigen dan iedereen aan om de auto zo veel mogelijk thuis te laten, en te voet, met de fiets of het openbaar vervoer naar het werk te komen. Met 'Van 5 naar 4' proberen we om deze actie al wat vroeger in te zetten en hopen we om het effect blijvend te maken. Veel collega's zijn blij met het duwtje in de rug en kruipen zo sneller hun tweewieler op." Ook de reisorganisaties Joker, Karavaan, Anders Reizen en Via Via Tourism Academy doen mee aan 'Van 5 naar 4'. Mobiel 21 heeft al acht andere kandidaten om het project uit te rollen.

Resultaten

Uit testprojecten leerde Mobiel 21 dat de deelnemers na afloop bewuster blijven omgaan met mobiliteit en verplaatsingen. "De gedragsverandering blijft maanden later nog steeds merkbaar", zegt Jan Christiaens. "Het kalft een beetje af eenmaal het spelelement wegvalt, maar de 'modal shift' naar meer duurzame mobiliteit blijft duren."

In 2013 bereikten enkele Nederlandse pioniers, samen goed voor 1.000 werknemers, een gemiddelde daling van 21 procent van het aantal autoritten in de spits. De gemeente Eindhoven, met 60 deelnemers, deed het met 27 procent zelfs nog beter. Bovendien stelde men vast dat er gemiddeld per week en per deelnemer 5,8 km meer gefietst werd. Ook in andere Europese landen kende het project een gelijkaardig resultaat. In Portugal doet onder meer ANA Aeroportos mee, de nationale luchthavenautoriteit die de luchthavens van Lissabon en Porto uitbaat en duizenden werknemers telt.

Mobiel 21 werd 10 jaar geleden opgericht als opvolger van de Leuvense organisatie 'Langzaam Verkeer' en telt 26 medewerkers. De vzw werkt rond mobiliteit in al haar vormen en richt zich op alle mogelijke doelgroepen, van bedrijven tot jeugdbewegingen, scholen en senioren. Een van de bekendste initiatieven is de organisatie van de autovrije zondag, elk jaar in september.

(wv) – Meer info: www.v5n4.be

Meer info over Bedrijfswagen , Woon-werk & reisvergoeding , Evenwicht werk-privé , In de file

09/06/2015