Het profiel van de Vlaamse werkzoekende

192.684. Zoveel niet-werkende werkzoekenden stonden er eind maart ingeschreven bij de VDAB. In vergelijking met een jaar geleden zijn dat er zo’n dertienduizend minder. Al sinds september registreert de VDAB maand na maand een daling van de werkloosheid ten opzichte van een jaar eerder. Het slechte nieuws: niet iedereen kan daar ten volle van meegenieten.

7 april 2011

Delen

Ken
“Jongeren hebben veel meer kans om werkloos te worden, maar eenmaal werkloos hebben ouderen het veel moeilijker om opnieuw werk te vinden” (Joost Bollens, onderzoeksleider HIVA)

Wie vandaag een foto maakt van de niet-werkende werkzoekende Vlaming ziet dat die groep voor een groot deel bestaat uit laaggeschoolde mannelijke arbeiders tussen 25 en 50 jaar. Toch zijn dit niet noodzakelijk de profielen die in Vlaanderen het zwaarst gebukt gaan onder werkloosheid. Hoewel de globale werkloosheidscijfers al maanden aan het dalen zijn, tekent er zich met name voor vijftigplussers, allochtonen en langdurig werklozen nog steeds een stijging af.

De gemiddelde Vlaamse werkzoekende

Niet alleen kunnen deze drie categorieën niet profiteren van de aantrekkende arbeidsmarkt, ze maken relatief gezien ook een groot deel uit van de totale groep werklozen in Vlaanderen. Van alle niet-werkende werkzoekenden is meer dan een kwart ouder dan vijftig jaar. Bijna 28 procent is al meer dan twee jaar werkloos, en een kleine 25 procent is van allochtone origine. In totaal behoort driekwart van de werkzoekenden in Vlaanderen tot een of meerdere ‘kansengroepen’, zeg maar een verzamelterm voor allochtonen, vijftigplussers, kortgeschoolden en personen met een arbeidshandicap.

Logisch, zegt Joost Bollens, onderzoeksleider aan het instituut voor arbeid en samenleving HIVA (K.U.Leuven). "Het is perfect verklaarbaar dat lagergeschoolden minder kansen hebben op de arbeidsmarkt. Hetzelfde geldt voor allochtonen. Daar speelt bovendien ook discriminatie een rol. De overheid doet veel inspanningen om het bedrijfsleven ervan te overtuigen dat een goede afspiegeling van de maatschappij op de werkvloer een meerwaarde vormt." Of die sensibiliserende aanpak ook zijn vruchten afwerpt, zal op termijn nog moeten blijken."

Last in, first out

Toch is Bollens niet pessimistisch. "Je ziet dat de kansen van kansengroepen heel sterk fluctueren volgens de arbeidsmarktconjunctuur. Naarmate de arbeidsmarkt meer aantrekt, krijgen die kansengroepen iets meer mogelijkheden. We hopen dat dat mechanisme binnenkort weer zal beginnen spelen. Door de demografische evolutie zullen bedrijven het immers moeilijker krijgen om personeel te vinden. Omgekeerd geldt jammer genoeg hetzelfde: van zodra het weer slechter gaat en de werkloosheid stijgt, krijgen deze groepen van werkzoekenden de zwaarste klappen. Last in, first out, zeg maar."

Het aantal langdurig werklozen (meer dan twee jaar werkloos) steeg in maart nog met 6,4 procent ten opzichte van een jaar eerder. Dat hoeft niet te verbazen: als er twee jaar geleden veel mensen hun job verloren, is er nu pas een piek te zien bij de langdurig werklozen. Het valt dus te verwachten dat de daling van de werkloosheid zich in deze categorie met enige vertraging zal manifesteren.

Aanwervingsstop

Niemand profiteert daarentegen zo hard van het aanwakkeren van de economie als de min-25-jarigen. In vergelijking met maart 2010 zijn er vandaag elf procent minder werkloze jongeren. "Het is een constante", weet Bollens. "Jongeren hebben veel meer kans om in de werkloosheid terecht te komen dan ouderen. Maar als ze er eenmaal inzitten, hebben ouderen het veel moeilijker om eruit te klauteren."

Bedrijven die aan het begin van de crisis de bui voelden hangen, gingen gelukkig niet meteen over op het ontslaan van medewerkers. Voorzichtige werkgevers kozen er wél voor om te stoppen met aanwerven. Jongeren die net van de schoolbanken komen, hebben daar logischerwijs het meeste last van. Bovendien beginnen jongeren vaak in jobs van korte duur en interimjobs. Ook zij die al werken, hebben dus meer kans om opnieuw in de werkloosheid terecht te komen.

"Als er niet wordt aangeworven, komen ze gewoon niet aan de bak", zo stelt Bollens. "Tussen de min-25-jarigen die al op de arbeidsmarkt zitten, zitten er trouwens heel wat laaggeschoolden, die het sowieso al moeilijker hebben om werk te vinden. Jongeren die hogere studies volgen, zitten immers veel langer op de schoolbanken."

Locking-in

Naast de meer dan 192.000 werkzoekenden die geregistreerd staan bij de VDAB, waren er in maart nog eens een kleine 20.000 niet-werkende werkzoekenden ingeschreven voor een opleiding. Achter die term gaat echter veel schuil, aldus Bollens. "Er zijn korte opleidingen, zeer lange opleidingen, opleidingen gericht op persoonlijkheidsvorming of beroepsopleidingen. Je voelt zo aan dat een opleiding die rechtstreeks inspeelt op een knelpunt op de arbeidsmarkt waarschijnlijk meer kans heeft om succes te hebben". Negen op de tien VDAB-opleidingen zijn overigens knelpuntopleidingen.

Maar het aanbieden van een opleiding aan een werkzoekende is niet zonder risico. Er bestaat een gevaar op ‘locking-in’. Dat betekent dat iemand die werkloos is en een opleiding volgt vanaf dan minder hard zoekt naar een nieuwe job. "Opleidingen kunnen zeer zinvol zijn, maar je mag er niet zonder meer vanuit gaan dat het altijd helpt", zegt Bollens.

In het zog van Duitsland

Dat het de goede kant op gaat met de arbeidsmarkt in Vlaanderen, mag ondertussen duidelijk zijn. Erg veel verdienste hebben we daar echter niet aan, meent Bollens. "België is een klein land dat erg afhankelijk is van export. Het is een illusie om te denken dat we van hieruit veel kunnen sturen. We worden vandaag vooral meegesleurd door het relatief succes van Duitsland."

Toch vindt hij dat België goed heeft gereageerd op de crisis. "De grote hefbomen zitten vooralsnog op federaal niveau. Doordat België bijvoorbeeld heeft ingezet op de economische werkloosheid, net zoals Duitsland, konden heel wat bedrijven het hoofd boven water houden zonder mensen te moeten ontslaan. Zo’n systeem kan je natuurlijk niet eeuwig blijven volhouden, maar het heeft wel tot gevolg gehad dat de daling van de werkgelegenheid bij ons niet zo drastisch was als in sommige andere landen."

(mo)

Ontvang de nieuwste tips over werk en carrière

Meer dan 440.000 Jobat gebruikers zijn wekelijks op de hoogte

Aanbevolen jobs

Wij jij ook meer verdienen, leukere collega's of minder file ?

De job werd bewaard

Je kan je bewaarde jobs terugvinden onderaan deze pagina, maar ook op de homepage en in Mijn Jobat.

Wil je ze ook op andere toestellen kunnen bekijken? Meld je dan aan.