Heeft de loonnorm nog zin?

Ondanks de nationale loonnorm zijn de lonen van de Belgische werknemers dit jaar meer gestegen dan die van hun collega’s in onze buurlanden. De index is hier één reden voor, dat werkgevers meer geven dan de loonnorm een andere.

14 november 2011

Delen

Alexander De Croo
Alexander De Croo (Open VLD) wil bij de onderhandelingen voor een nieuwe regering praten over een hervorming van de loonindex, maar stuit op een njet van de PS.

De nationale loonnorm geeft het maximumpercentage aan waarmee de Belgische lonen mogen groeien. Die lonen mogen niet sneller stijgen dan in onze grootste buurlanden Nederland, Duitsland en Frankrijk. Uit het loonrapport van de Centrale Raad voor het Bedrijfsleven (CRB) blijkt nu dat de loonkostenhandicap van Belgische bedrijven tegenover hun concurrenten in de buurlanden nog een stuk groter is geworden. Sinds 1996, het jaar waarin de loonnorm werd ingevoerd, zijn de Belgische lonen met 4,6 procent meer gestegen dan in de buurlanden.

Zwartepiet

Voor werkgevers is de automatische loonindexering de zwartepiet. Open VLD wil bij de onderhandelingen voor een nieuwe regering praten over een hervorming van die index, maar stuit op een njet van de PS. De liberalen vrezen dat loonsverhogingen via de index de prijzen van goederen en diensten zullen doen stijgen, waardoor de inflatie oploopt en de lonen weer worden geïndexeerd.

Het Vlaamse ondernemersnetwerk Voka wil de automatische indexering vervangen door maatwerk per sector of onderneming. 'Zo kunnen werkgevers ervoor kiezen om in plaats van een loonsverhoging door te voeren, jobs te behouden of te creëren’, zegt gedelegeerd bestuurder Jo Libeer. ‘Of men zou het bedrag van de index kunnen gebruiken voor aanvullend pensioensparen of opleiding en vorming. Een gedeelte van die nieuwe index kan ook gebruikt worden om de meerkosten van het nieuwe werknemersstatuut op te vangen.'

Sterkere controle

De vakbonden vrezen dat het loonrapport van de CRB misbruikt wordt voor een onterecht offensief tegen de loonvorming en de index. Voor hen moet in de eerste plaats de oorzaak worden aangepakt, en dat is de hogere inflatie in België in vergelijking met de buurlanden. De hoge energieprijzen zijn daarbij voor ACV, ABVV en ACLVB het meest heikele punt. ‘Een sterkere controle op de elektriciteits- en gasprijzen laat toe de inflatie bij de bron aan te pakken. Morrelen aan de index zou bijzonder schadelijk zijn voor het consumentenvertrouwen en dus de binnenlandse vraag ondermijnen’, klinkt het bij de vakbonden.

Die stellen zich ook steeds meer vragen bij het mechanisme van internationale loonkostvergelijkingen. 'Want hoe vergelijk je een land dat de koopkracht van zijn werknemers probeert te beschermen met een land als Duitsland, dat door aangehouden sociale dumping en vooral loondumping zijn problemen tracht te exporteren?', aldus de bonden.

Appelen en citroenen

Jan Vanthournout, legal manager bij SD Worx, en samen met Patrick Humblet auteur van het boek Loonmatiging en de loonnorm 2011-2012, stelt zich ook om andere redenen vragen bij dergelijke vergelijkingen. 'Men meet de evolutie van de nominale lonen, en het is maar de vraag of we geen appelen met citroenen vergelijken. In Nederland heeft men bijvoorbeeld twee jaar gewaarborgd loon. Dat beïnvloedt ook de concurrentiepositie, maar zit niet in de stijging van de nominale lonen vervat. Wat wij loon noemen, wordt in een ander land misschien niet als loon beschouwd of omgekeerd. We zitten dus met een rekenkundig knelpunt, maar ook met een groot perceptieprobleem. Een doorsnee onderneming die in ons land wil investeren, zal van zijn adviseurs te horen krijgen dat de sociale lasten op het brutoloon in België 40 procent bedragen. Er bestaan heel wat kortingen die tewerkstelling stimuleren, maar die zijn niet makkelijk te berekenen en kun je dus ook niet snel uitleggen. We moeten dus ook beter duidelijk maken welke inspanningen we hiervoor doen.'

Werkgevers doen lonen stijgen

Over de loonnorm wil Vanthournout nog kwijt dat die allesbehalve eenduidig is. 'Voor macro-economische doelstellingen is de loonnorm een degelijk instrument, maar voor concrete ondernemingen ligt het moeilijker. Die moeten streven naar een gemiddelde loonkost, terwijl dat gemiddelde pas op het eind van het jaar berekend kan worden. Wat als op 31 december blijkt dat de loonkost dat jaar teveel gestegen is? Wiens loon is dan te hoog en wat moet een werkgever dan doen? Je stelt dit per definitie pas vast als het te laat is. Bovendien kan de loonnorm een rem zetten op extra beloningen voor talent. Wanneer een werkgever een aantrekkelijke verloning wil aanbieden, doet die dat vaak bovenop de bestaande loonkost. Die mag eigenlijk niet teveel stijgen, maar wanneer een werkgever meer doet dan de loonnorm toelaat, blijft dat de facto zonder gevolg. Je kunt dus stellen dat de lonen niet enkel door de indexering stijgen, maar ook doordat de werkgevers zelf gunstiger loonvoorwaarden toekennen voor een betere positie op de arbeidsmarkt.'

(bvdb) 

Ontvang de nieuwste tips over werk en carrière

Meer dan 440.000 Jobat gebruikers zijn wekelijks op de hoogte

Aanbevolen jobs

Wij jij ook meer verdienen, leukere collega's of minder file ?

De job werd bewaard

Je kan je bewaarde jobs terugvinden onderaan deze pagina, maar ook op de homepage en in Mijn Jobat.

Wil je ze ook op andere toestellen kunnen bekijken? Meld je dan aan.