Een bonus op lange termijn

'Dexia bespaart fors op bonussen.' Het is een van de vele krantenkoppen die ons vertellen dat ook grootverdieners in crisistijd hun duit in het zakje (moeten) doen. Sympathiek gebaar, toch? Niet helemaal vindt Bruno Tuybens (sp.a), parlementair pleitbezorger van meer financiële transparantie. "Met solidariteit heeft dat weinig te maken. Het is niet meer dan het gevolg van het zoveelste kortetermijnbeleid."

We moeten Tuybens gelijk geven: echt moeilijk is het niet om te besparen op bonussen in een jaar waarin er sowieso niet veel extra's te rapen vallen. En dus moeten bedrijven meer doen? Op vrijwillige basis? Volgens Tuybens wel. "Er schort iets aan de mentaliteit. Dat bedrijven, nu het water hen aan de lippen staat, besparen op bonussen, is niet meer dan een kortetermijnactie met maar één echt agendapunt: het bedrijfsbelang."

Niemand kan ontkennen dat de nood hoog is. Maar misschien ziet u in het gewoel ook opportuniteiten?

Dit kan het moment zijn om de basis te leggen van het toekomstige loon- en tewerkstellingsbeleid. Ik vind dat werknemers een zicht mogen krijgen op de verloning van de bedrijfstop. Aan de vooravond van sociale onderhandelingen die beslissen over afvloeiingen en ontslagen, is duidelijkheid daarover zeker niet te veel gevraagd. En dat heeft niets te maken met afgunst of voyeurisme, maar alles met een ernstige sociale dialoog. Een CEO weet toch ook perfect wat zijn werknemers verdienen.

De code Lippens ten spijt, communiceren de meeste bedrijven nog altijd zeer omfloerst over de verdiensten van het directiecomité. Moeten we strenger zijn?

Volgens het comply or explain-principe volstaat het momenteel dat je als bedrijf juridisch kan verklaren waarom je het loon van de CEO niet zou bekendmaken. Het resultaat daarvan zijn enkele door advocaten geschreven volzinnen. Vrijwilligheid leidt, met andere woorden, te vaak tot vrijblijvendheid.

We hebben strengere regels nodig. Het probleem daarmee is dan weer dat er altijd achterpoortjes zullen gevonden worden. Misschien kan een 'verklaring op eer' soelaas bieden. Wie die ondertekent, verklaart bepaalde afspraken na te leven, met betrekking tot zijn ontslagvergoeding bijvoorbeeld, ongeacht de wetgeving.

Aan codes en regels zal er nooit gebrek zijn. Maar moet de echte openheid niet van de bedrijven zelf komen?

Het klopt dat regels alleen niet volstaan. Als bedrijven een echt draagvlak voor hun activiteiten willen creëren, moeten ze ook meer spreken met vak- en consumentenorganisaties. In het buitenland bestaan er trouwens niet alleen strengere codes dan hier; de dialoog met de stakeholders is er vaak veel verder gevorderd.

Kenmerkend is dat Lippens zelf ooit zei dat hij niet zo ver wou gaan: 'Want', en toen volgde het fabuleuze zinnetje, 'wij moeten werken in een Belgische context.'

Wat is een haalbaar alternatief?

Waarom geen loonbeleid uitstippelen dat verloning bekijkt op lange termijn? Wie maatschappelijk verantwoord wil ondernemen, moet ook rekening houden met de sociale en ecologische gevolgen van de beslissingen die hij neemt. Die negeren en enkel kijken naar het financiële rendement op korte termijn is fout.

Een van mijn wetsvoorstellen is om minstens dertig maanden te laten verlopen tussen de opstart van een optieplan en het uitoefenen van een derde ervan. Na zestig maanden kan het tweede derde uitgeoefend worden en nog eens dertig maanden later het laatste deel. Zo zal er vanzelf op langere termijn worden ondernomen.

U heeft ook een wetsvoorstel neergelegd dat ervoor moet zorgen dat de bonussen van CEO's van overheidsbedrijven niet enkel van financiële indicatoren afhangen.

Ik wil de helft van hun bonus koppelen aan niet-financiële elementen zoals snelheid en kwaliteit van dienstverlening, aan een verminderde milieu-impact, aan personeelstevredenheid ... Dat vraagt van iedereen een mentaliteitswijziging maar is niet ondenkbaar.

De bonus van onder meer Johnny Thijs, de CEO van De Post, wordt vandaag zo al berekend. De helft hangt af van het financiële plaatje, de andere helft van consumenten- en personeelstevredenheid, van de stiptheid waarmee De Post zijn diensten levert en dergelijke meer.

Denkt u dat privé-bedrijven bereid zijn om hun bonussen gedeeltelijk los te koppelen van de winstcijfers?

Het zou hen alleszins sieren. Mogelijkheden zijn er genoeg: personeels- en consumententevredenheid, bedrijfsreputatie, sociale vrede, verminderde energiekosten ... Dat zijn stuk voor stuk valabele parameters die een CEO kunnen stimuleren om beslissingen op lange termijn te nemen.

Vergeet niet dat bedrijven vandaag een grote impact hebben op onze samenleving. De omzetten van sommige multinationals overstijgen het bruto binnenlands product van een middelgroot Europees land. Het BBP van pakweg Slovakije ligt lager dan de jaaromzet van een bedrijf als Siemens of Philips.

Voor een private onderneming is winst toch van levensbelang?

Ja, maar momenteel is dat ongeveer het enige waarvoor ze tijdens de algemene jaarvergadering verantwoording hoeven af te leggen. Hun sociale, politieke en milieu-impact komen tijdens die jaarlijkse hoogmis nauwelijks aan bod. Ik zou het volwassen vinden van het bedrijfsleven om tijdens de jaarvergadering eventjes het woord te geven aan al haar stakeholders, dus ook aan sociale en milieuorganisaties. Het komt het bedrijfsimago alleen maar ten goede.

(wim.verdoodt@jobat.be)      

bullets'Voorstellen Tuybens niet haalbaar'      

09/03/2009

  • 09 maart 2009