Defensie op zoek naar … muzikanten

De Koninklijke Muziekkapellen van het Belgisch leger zijn dringend op zoek naar nieuwe muzikanten. Maar ook Defensie lijkt het slachtoffer van de war for talent, want echt makkelijk vindt ons leger die slagwerkers en trompettisten niet.

31 augustus 2012

Delen

defensie muzikant muziekkapellen

Er zijn van die jobs die meteen in het oog springen. Van het ministerie van Defensie verwacht je niet elke dag een advertentie waarin op zoek wordt gegaan naar trompettisten, saxofonisten en slagwerkers. En toch: voor de drie muziekkapellen die de Belgische strijdkrachten rijk zijn, is Defensie nog dit jaar op zoek naar vijftien nieuwe muzikanten, ter vervanging van collega’s die dit jaar afzwaaien. Maar wat moet je kunnen om muzikant en militair tegelijk te zijn? En lopen al die muzikanten wel zo graag in het gelid? Reden genoeg om poolshoogte te nemen in hun Heverleese hoofdkwartier.

Patrick De Smet, die instaat voor de artistieke directie, geeft tekst en uitleg. Immers, op de vacature is tot nu toe nog niet veel respons gekomen. De laatste jaren is kandidaten vinden voor de muziekkapellen er immers niet gemakkelijker op geworden.

Werkzekerheid

‘Vroeger waren de Belgische conservatoria voor ons een prachtig rekruteringsterrein’, zegt De Smet. ‘Omgekeerd wisten veel conservatoriumstudenten dat ze na hun opleiding bij ons terecht konden. Doordat het muziekonderwijs internationaliseert, is dat minder evident geworden. Het aantal Belgische kandidaten wordt immers kleiner. Nochtans zijn we in ons genre de grootste werkgever voor professionele muzikanten. De werkzekerheid die je als muzikant bij Defensie vindt, vind je nergens anders meer.’

Dat er wel degelijk muziek zit in het Belgisch leger, bewijst het indrukwekkende repertoire aan militaire marsen. ‘Dat is historisch zo gegroeid’, legt De Smet uit. ‘Destijds hadden korpscommandanten vaak contacten met een bevriende kapelmeester die dan gevraagd werd om een mars te schrijven. Dus zowat elke bestaande eenheid heeft haar eigen mars. Intussen zijn veel eenheden wel samengevoegd. Dat vereist wat diplomatie bij protocollaire optredens: je kunt wel eenheden bij elkaar voegen, maar de bijhorende muziekstukken kun je niet zomaar aan elkaar vastnaaien. Dan is het zaak het repertoire van beide eenheden te combineren. Dat kan erg gevoelig liggen, hoor.’

3 muziekkapellen

Ooit telde het Belgisch leger een tiental muziekkapellen. In de jaren ‘90 werden die herleid tot zes, maar anno 2012 zijn er nog drie over. Majoor Bruno Sprengers superviseert als korpscommandant de praktische werking van de drie orkesten. ‘Elk van die orkesten heeft een eigen profiel’, zegt Sprengers. ‘De Koninklijke Muziekkapel van de Gidsen legt zich toe op een klassiek repertoire, waaronder een uniek patrimonium aan militaire marsen. De muziekkapel van de luchtmacht specialiseert zich in klassiek en lichte muziek. De kapel van de marine gaat voluit voor een repertoire van lichte muziek en sluit qua samenstelling min of meer aan bij de vroegere BRT-bigband of het Nederlandse Metropool-orkest. De drie orkesten brengen dan ook regelmatig concerten met nationaal en internationaal gerenommeerde gastzangers, zangeressen of instrumentale solisten.’

Muzikanten die zich aanbieden, hebben een stevig opleidings- en evaluatieparcours voor de boeg, dat uiteindelijk culmineert in een volwaardig lidmaatschap van een van de drie muziekkapellen.

Legertje spelen

De rekrutering begint met de medische en psychologische testen die elke kandidaat-militair ondergaat. ‘Soms zien we in die fase al kandidaten afvallen: muzikaal halen ze zeker het vereiste niveau, maar medische ongeschiktheid gooit soms roet in het eten’, zegt De Smet.

‘Wie die eerste controles doorkomt, neemt deel aan de standaard sportproeven. Daarna volgen strenge muzikale proeven. We eisen van onze muzikanten immers een hoog muzikaal niveau. Wie die fase doorkomt, wordt uitgenodigd voor een gesprek met de korpscommandant en de kapelmeesters om motivatie en background van de kandidaat te weten te komen. Omgekeerd kunnen wij de kandidaat zo ook meer vertellen over de geschiedenis en de werking van de muziekkapel waarvan hij of zij deel zal uitmaken.’

Eenmaal als kandidaat aangenomen, volgt de kersverse militair-muzikant een twee maanden durende militaire opleiding; De Smet heeft het lachend over ‘legertje spelen’,waarbij de nieuwelingen zich een aantal militaire basisvaardigheden eigen maken. “Maar wel een terechte en logische keuze van Defensie, want sommige muzikanten kunnen best wat discipline en structuur gebruiken”, voegt hij er even geamuseerd aan toe.

Netto basisloon

Met die basistraining achter de kiezen, volgt een jaar professionele vorming binnen het orkest, gevolgd door een jaar stage. Om de drie maanden wordt de kandidaat geëvalueerd. Na twee jaar weet de muzikant dus of hij volledig aangenomen is. Zoals alle militairen in opleiding, krijgt de kandidaat gedurende deze periode een netto basisloon van ongeveer 1400 euro uitbetaald. Bij de definitieve aanstelling als onderofficier wordt dat ongeveer 1700 euro.

Met 400 ‘prestaties’ - optredens, taptoes, officiële ontvangsten of cd-opnames - per jaar hebben de drie muziekkapellen een druk, gevarieerd schema. Er ligt bovendien een drukke periode in het vooruitzicht. ‘Tussen 2014 en 2018 zullen we heel wat herdenkingen opluisteren van gebeurtenissen tijdens de Eerste Wereldoorlog’, licht Sprengers toe.

Nationaal défilé

Een van de meest opvallende, en voor de muzikanten behoorlijk zware opdrachten, is het militair défilé op de nationale feestdag. De verschillende muziekkapellen verzorgen live de soundtrack bij de militaire parade op het Paleizenplein. Daar komt telkens nog het Te Deum op de ochtend van de nationale feestdag bij. Voor de muzikanten is het een ultieme test voor hun fysieke en muzikale capaciteiten. ‘De nationale feestdag is een niet te onderschatten inspanning’, zegt De Smet. ‘Je staat die dag urenlang te spelen, zonder rustpauzes. Probeer je eens voor te stellen dat je een hele dag lang ballonnen moet opblazen. Om maar te zeggen dat je voor deze job ook fysiek in topvorm moet zijn.’

Opvallend genoeg staan optredens voor Belgische strijdkrachten in buitenlandse operatiegebieden niet op de agenda. ‘In principe zouden we dat wel kunnen doen en de bereidheid is er zeker, maar de veiligheid primeert’, legt De Smet uit. ‘De bevelhebbers ter plaatse staan in voor de veiligheid van hun troepen. Voor hen is het geen cadeau als daar plots een muziekkapel komt aanwaaien, met al hun toeters en bellen. Bovendien zouden we onze muzikanten voor dergelijke opdrachten nog een specifieke veiligheidstraining moeten geven.’

I Fiamminghi

Protocols, veiligheidstrainingen, graden en promoties, het zijn aspecten die je niet meteen in verband brengt met het leven als muzikant. Vloekt de discipline van het militaire leven niet met de artistieke flair? De Smet had de vraag wel verwacht. ‘Misschien ben ik wel een van de beste voorbeelden om aan te tonen dat dat niet zo hoeft te zijn. Tien jaar lang heb ik mijn werk bij Defensie gecombineerd met werk voor het orkest I Fiamminghi, dat België in de kamermuziek vertegenwoordigde op wereldniveau. Soms botsten die verschillende engagementen qua invulling en agenda. Als jonge gast denk je wel eens: heb ik een conservatoriumopleiding gevolgd om bij het leger te gaan? Eenmaal van de schoolbanken af besef je dat je in de muziek vele richtingen uit kunt. Met I Fiamminghi heb ik de destijds de mafste locaties aangedaan, maar Defensie moet daar niet voor onderdoen. We hebben ambassades van Londen tot China gezien, met succes deelgenomen aan internationale taptoes in Rusland en de VS én het podium gedeeld met internationaal gerenommeerde orkesten tijdens het Festival van Vlaanderen.’

Korpscommandant Sprengers springt De Smet bij: ‘Ik ben ervan overtuigd dat wij een boeiende, diverse job bieden voor professionele muzikanten. Bij onze optredens in het buitenland scoren we heel wat bekijks. Onze muzikale prestaties vallen op bij internationale festivals.’

’Er moet stevig doorgewerkt worden’

Van de klassieke kazernesfeer is er in de repetitieruimte overigens weinig te merken. Niets lijkt erop te wijzen dat de muzikanten die er net die dag voor het eerst repeteren met gastdirigent Robert Groslot (bekend van de Night of the Proms, nvdr.), militairen zijn. De repetitie loopt ten einde, muzikanten in hemdsmouwen schudden handen en maken grapjes alvorens naar huis te vertrekken om zich individueel voor te bereiden op de volgende repetities.

Hier ontmoeten we Dymphna Vandenabeele (27). Zij is nog maar enkele jaren in dienst bij de Muziekkapel. In maart promoveerde ze tot eerste soliste op de alt-hobo. Dymphna kreeg de microbe al vroeg te pakken: haar vader was immers ook militair-muzikant bij de kapel van de Gidsen. “Maar ook zonder die voorgeschiedenis zou ik hier auditie gedaan hebben. Deze job biedt, zeker in crisistijd, een aantal voordelen waar je als professionele muzikant niet naast kunt kijken. En vergis je niet; er moet stevig doorgewerkt worden.’

Verplichte training

Ook Dymphna onderging de verplichte training op het militaire terrein van Leopoldsburg. ‘Ik kan niet zeggen dat ik die training echt leuk vond, maar omdat we er met een groepje van vijf muzikanten aan deelnamen, sloegen we ons er samen door.’

Trompettist Patrick Van de Voorde (51) is dan weer aan zijn laatste maanden bij de strijdkrachten bezig, alvorens hij afzwaait. In zijn 33 jaar bij het leger, was hij in actie bij zowel het orkest van de luchtmacht, de marine en de Gidsen. ‘In tegenstelling tot wat gevraagd wordt van de huidige kandidaten, heb ik geen bachelor- of masterdiploma van het conservatorium op zak. Toen ik als militair-muzikant aan de slag ging, hechtte men nog niet zoveel belang aan die kwalificaties. Ik kwam als 18-jarige in het leger met mijn diploma’s van de muziekschool en dat volstond. Tegenwoordig wordt ook een grotere betrokkenheid bij de verschillende activiteiten verwacht. Tegelijkertijd is het respect voor ons werk wel toegenomen; collega-militairen zien dat onze agenda behoorlijk bol staat.’

(ml) – Foto: (ip) - Meer weten: www.mil.be/music. De inschrijvingen lopen nog tot 7 september.  

Ontvang de nieuwste tips over werk en carrière

Meer dan 440.000 Jobat gebruikers zijn wekelijks op de hoogte

Aanbevolen jobs

Wij jij ook meer verdienen, leukere collega's of minder file ?

De job werd bewaard

Je kan je bewaarde jobs terugvinden onderaan deze pagina, maar ook op de homepage en in Mijn Jobat.

Wil je ze ook op andere toestellen kunnen bekijken? Meld je dan aan.