Daar komt de crisisgeneratie

Vorig jaar in juni had een op drie laatstejaars al een job nog voor ze afstudeerden. Sommige werkgevers hadden er zelfs gsm's of snoepreisjes voor over om het schaarse nieuwe talent binnen te halen. 'Vergrijzing' en 'krapte op de arbeidsmarkt' luidde de mantra van de arbeidsmarkt toen. Maar dat feestje gaat dit jaar niet meer door. Integendeel, het ziet ernaar uit dat een pak afstuderende jongeren dit jaar niet aan de bak zal geraken. Ontmoet de zogenaamde crunch generation, oftewel crisisgeneratie.

Zondagskinderen leken het wel, die jongeren geboren na 1980. Ze zijn gewend om geld te hebben, op reis te gaan en zich de allernieuwste snufjes te kunnen veroorloven. Om ondanks stijgende woningprijzen toch hun hoge levensstandaard te kunnen behouden, deden ze zo lang mogelijk een beroep op Hotel Mama. Maar door de economische malaise zou dat nu wel eens een absolute noodzaak kunnen worden. In Engeland wordt zelfs al gesproken over een crunch generation: een generatie van hoogopgeleide jongeren jonger dan 25 die geen werk kunnen vinden door de credit crunch of kredietcrisis. Een harde noot om kraken voor een generatie die nog nooit eerder een recessie bewust meemaakte.

Hoewel ... "Deze generatie hoort al hun hele leven dat het crisis is. Maar toch rijdt iedereen met de auto. Echte armoede, dat is honger hebben en dat is hier nog niet het geval geweest. Crisis is relatief, hé", merkt Nathalie Bekx van onderzoeksbureau Bexpertise op. Dat bureau deed voor het Europees Sociaal Fonds onlangs nog uitgebreid onderzoek naar verwachtingen omtrent de arbeidsmarkt, ook bij jongeren. Blijkt dat ze een duidelijk plan voor ogen hebben wat hun loopbaan betreft. En ze zijn er rotsvast van overtuigd dat ze dat grotendeels zelf in handen hebben.

Zelfs de ontslagengolf van de voorbije maanden ontdoet jongeren niet van die overtuiging. Nochtans liegen de werkloosheidscijfers liegen er niet om. Maand na maand neemt het aantal jongeren dat zonder job zit toe, ook de hoogopgeleide. "Vergeleken met vorig jaar is de stijging enorm. Maar als je kijkt naar de werkloosheidscijfers van een jaar voordien, van twee jaar geleden dus, is die toename eigenlijk toch zo groot niet", nuanceert professor Sociale Economie Elsy Verhofstadt. "Tot voor kort was het in feite relatief makkelijk om aan werk te geraken."

'Het zal zaak zijn om onder je niveau te starten'

Fijn, maar daar zijn de studenten die dit jaar afstuderen uiteraard niet veel mee. Zij willen vooral weten of ze ook nu snel aan de slag kunnen, liefst in een job die bij hun verwachtingen aansluit. En als de werkloosheid al stijgt bij wie er al wat ervaring opzitten heeft, hoe dramatisch zijn de vooruitzichten dan niet voor wie enkel met een papiertje van universiteit of hogeschool op zak de momenteel erg moeilijke jobarena moet betreden? Bovendien heeft ook de interimsector het moeilijk. En was tijdelijk werk voor starters vaak niet net de manier om een vaste job binnen te halen?

"Dat klopt. Maar ik denk dat er zich meer overscholing zal voordoen", voorspelt Verhofstadt. "Hooggeschoolden zullen banen innemen van lager geschoolden en dus onder hun niveau beginnen. Natuurlijk geen prettige situatie, ook niet voor de hooggeschoolden. Het zal voor hen zaak zijn om in een 'lagere' functie kennis en ervaring op te doen, om daar hun voordeel bij te doen eens de economie weer aantrekt. Want laten we duidelijk zijn: deze malaise is niet blijvend."

Maar zolang we in het economisch slop zitten, moeten pasafgestudeerden wel hun verwachtingen bijstellen. Is dat niet vooral voor hooggeschoolden een zware dobber? "In mijn doctoraatsonderzoek heb ik vastgesteld dat hooggeschoolde starters door de band net meer tevreden zijn in hun job. Als we controleren voor intellectuele tevredenheid dan scoren ze wel slechter, omdat ze ook hogere verwachtingen koesteren", verduidelijkt Elsy Verhofstadt. "Maar zij horen ook het nieuws en gaan daardoor hun verwachtingen aanpassen. Daardoor denk ik niet dat we dit jaar een grotere ontevredenheid zullen zien. Eigenlijk blijft de arbeidstevredenheid altijd een beetje constant."

'Jongeren staan even in de wachtrij'

"Ik geloof ook niet dat er opnieuw een 'verloren generatie' komt zoals in de jaren tachtig", vervolgt ze. Toen raakte zelfs wie met een rechtendiploma van de schoolbanken kwam niet aan de bak, tenzij misschien als afwasser in een hotel. Het was de tijd van de BTK's (bijzonder tijdelijk kader), werklozen tewerkgesteld in tijdelijke functies bij de overheid of andere instellingen van openbaar nut, en consorten. Zelfs topwetenschapster Christine Van Broeckhoven begon ooit in zo'n statuut. Maar volgens Elsy Verhofstadt liggen de kaarten nu anders. "Op middellange termijn staan er voor elke werknemer die weggaat maar 0,8 personen klaar om die op te volgen. In de jaren tachtig was dat 1,15. Toen was er dus een overschot, terwijl de vergrijzing binnenkort een tekort met zich mee zal brengen."

De jongeren van vandaag zullen het dan ook hooguit een paar jaar in nauwe schoentjes zullen moeten uitzingen. "Ze staan nu even in de wachtrij tot binnen drie jaar de economie weer opleeft. In die tussentijd is het een goed idee om ervaring op te doen in stages. We moeten absoluut vermijden dat jongeren zich nutteloos gaan voelen", waarschuwt Nathalie Bekx. "Waarom dan niet opteren voor een stage in het verlengde van dat carrièreplan dat ze in hun achterhoofd hebben? Nu een volwaardig arbeidscontract aangaan, betekent immers dat je er als starter enorm veel tegenover moet zetten. Door de moeilijke economie wordt nogal wat gevraagd van werknemers. Een stagecontract laat hen toe een aantal dingen te beleven zonder dat ze zich al ergens op moeten vastpinnen."

'Een waaier aan diploma's biedt vaak geen voordeel meer'

Een andere optie is natuurlijk om nog even van de arbeidsmarkt weg te blijven en verder te studeren, maar kies dan toch weloverwogen. "Een waaier aan diploma's biedt vaak geen voordeel meer", waarschuwt Nathalie Bekx. "Velen stapelen zoveel verschillende diploma's op elkaar dat ze niet meer aantrekkelijk worden voor een werkgever. Doen ze dat niet om de arbeidsmarkt te ontvluchten en langer onder de vleugels van pa en ma te blijven? Dat vraagt een rekruteerder zich dan af." Wat bijstuderen omdat je momenteel toch niet aan de bak geraakt, kan je dus maar beter weloverwogen doen. "In de huidige omstandigheden kunnen jongeren het interessant vinden om er aan de unief of hogeschool nog wat bij te doen. Maar zorg er dan toch voor dat die extra studie in het verlengde van je diploma ligt of van wat je later wil doen. In functie van dat plan waar je als jongere mee in je hoofd zit."

Het ziet er dus naar uit dat laatstejaars de komende jaren op zoek moeten naar een nuttig alternatief voor de eerste job. "De vergrijzing komt eraan en dus zullen zij na de recessie weer broodnodig worden. Intussen is het belangrijk een eerste werkervaring te vinden, al is dat misschien niet echt een eerste job maar eerder een stage", besluit Nathalie Bekx. "Er heerst onder jongeren alleszins het positieve gevoel van 'samen komen we er wel'. Het loopt wel los met deze generatie."

(katrien.stragier@jobat.be)           

 bullets Welke sectoren willen nog starters?   

Meer info over Student , Net afgestudeerd , Starters

13/03/2009