1.400 minder ambtenaren tegen 2014

Geert Bourgeois
"We kunnen dit opvangen, al neemt dat niet weg dat het debat over het takenpakket gevoerd moet worden." (Dirk Van Melkebeke, voorzitter College van Ambtenaren-Generaal)

De Vlaamse regering legt zich tegen 2014 een strikt besparingsplan op. 5 procent van de ambtenaren - zo’n 1.400 man - moet verdwijnen. Er wordt 50 miljoen euro minder uitgegeven aan personeel. Maar wie gaat al dat werk dan doen?

Niet iedereen valt onder de besparingsmaatregel: psychiatrische zorgcentra, het agentschap Jongerenwelzijn en een deel van Kind en Gezin moeten niet afslanken. Voor de VRT en de chauffeurs van De Lijn zijn al andere afspraken gemaakt en besparingen doorgevoerd. Blijven over: de Vlaamse ambtenaren die op 30 juni 2009 met 28.133 waren, en op 1 juli 2014 nog maar 26.726 koppen mogen tellen. Al zijn de cijfers nog onder voorbehoud omdat er nog discussie is of bepaalde categorieën personeelsleden er wel of niet bijgeteld moeten worden, zoals personeel dat gefinancierd wordt door Europese fondsen.

Kwalitatieve overheid

'We moeten als overheid inzien dat het belangrijk is een kwalitatieve overheid te zijn, die goed presteert en waar mensen, ondernemers en andere overheden vertrouwen in hebben’, zegt Geert Bourgeois, Vlaams minister van onder meer Bestuurszaken en Binnenlands Bestuur. ‘Dat gaat al goed, maar we vinden dat het beter kan dan vandaag, en met minder middelen bovendien.'

Bourgeois voorziet twee grote lijnen in het beleid van de Vlaamse regering: aan de ene kant de besparingen en inkrimpingen, aan de andere kant kwalitatieve maatregelen. 'Moeten we nog alles doen wat we nu doen of kunnen we taken afstoten?'

Om te besparen wordt er een aantal lineaire maatregelen genomen. Zo worden de weddekredieten met 4 procent teruggebracht, de werkingskredieten met 7,5 procent, de consultancykredieten en communicatiekredieten elk met liefst 30 procent. Alles samen levert dat 216 miljoen euro per jaar op. Daar komt de daling van het aantal ambtenaren met 5 procent bij, net als de bijkomende besparing die tegen 2014 moet oplopen tot 50 miljoen euro per jaar. Bourgeois: 'We zouden tegen 2014 zo’n 260 miljoen euro willen besparen op het overheidsapparaat. Per jaar, dus in totaal zou dit voor deze regeringstermijn neerkomen op één miljard euro.'

'Wie hebben we echt nodig?'

Besparingen op personeel hebben onvermijdelijk impact op de werkdruk en het takenpakket bij de Vlaamse overheid. 'Een aantal dingen zullen efficiënter moeten gebeuren', stelt Geert Bourgeois. 'Daarvoor moeten we onszelf bevragen: moeten we een aantal zaken nog wel doen, en welke mensen hebben we echt nodig? De informatisering bijvoorbeeld, zorgt ervoor dat er op sommige diensten heel wat manueel werk uit handen wordt genomen. Binnen elke entiteit moet men dus kijken of mensen kunnen ingezet worden voor andere taken, en of ze alles nog moeten doen wat ze nu doen.'

Vroeger moesten bijvoorbeeld de 308 Vlaamse gemeenten elk jaar voor zo'n 13 sectoren een plan en een rapport maken. Nu wordt die regel afgeschaft. Vlaanderen moet de grote lijnen en de doelstellingen van haar beleid bepalen in decreten, maar de verantwoordelijkheid voor de uitwerking ligt bij de gemeenten. Het afschaffen van de rapportering ontlast niet alleen de gemeentebesturen, maar ook de Vlaamse administratie. Daarnaast worden de management ondersteunende diensten teruggebracht naar 10 procent van het aantal effectieve personeelsleden, door ze te reduceren of door kleine diensten te laten samenvallen. Bepaalde entiteiten hadden tot 16 procent overhead en dat was te veel.

'Om de besparingsmaatregelen te ondersteunen zetten we sterk in op e-government en informatisering', zegt Bourgeois nog. 'Een scanning van de nummerplaten op de openbare weg haalt er bijvoorbeeld meteen de mensen uit die hun verkeersbelasting nog niet hebben betaald, zodat ze bij wijze van spreken honderd meter verder kunnen worden tegengehouden om te betalen. Dat is efficiënt en brengt op. Voor bedrijven heeft e-government het voordeel dat hun papierwinkel sterk zal afnemen. We gaan immers uit van het principe niet meer te vragen wat we al weten, zodat je voor alle diensten en overheden slechts één keer gegevens zal moeten doorgeven.'

Streven naar modern hr

De Vlaamse Regering gaf midden oktober het College van Ambtenaren-Generaal (CAG) de opdracht om deze besparingen te realiseren. De leidend ambtenaren kunnen zelf beslissen waar ze personeel vervangen en waar niet. Ze moeten wel minstens tweemaal per jaar monitoren of de besparingsdoelstellingen bereikt worden. Lukt dat niet, dan kan de regering alsnog teruggrijpen naar lineaire maatregelen, zoals een 'kaasschaaf' of een wervingstop. Naakte ontslagen zouden er niet komen, maar de personeelsuitstroom wordt gedeeltelijk niet vervangen. Een werkgroep binnen het CAG onderzoekt nu hoe ze de besparingsnormen kunnen verdelen onder de verschillende departementen en agentschappen.

'We hebben de leidende ambtenaren gevraagd om maatregelen te nemen voor een hogere efficiëntie en een verbetering van de processen', vertelt Bourgeois. 'Zij werven de mensen aan en zijn verantwoordelijk voor de performantie van de organisatie, door de goede data bij te houden en de processen eenvoudiger te maken bijvoorbeeld. Eén van de opdrachten is het uitwerken van een moderner hr-beleid. Het beeld van de overheid als starre en weinig creatieve werkgever leeft immers nog sterk. Dat moet veranderen. Ook de mobiliteit kan nog sterker. Elke ambtenaar in Vlaanderen moet vlot kunnen veranderen van job, zonder nieuwe examens te moeten doen en zonder te moeten inboeten aan anciënniteit en andere voordelen.'

Geen sociaal bloedbad

'De besparingsmaatregelen passen in de filosofie van een efficiëntere overheid die met minder mensen minstens dezelfde kwaliteit levert, maar met minder middelen', zegt Dirk Van Melkebeke, voorzitter van het CAG. 'Op zich kunnen we dat wel onderschrijven. Er zijn heel wat mensen in de administratie die stilaan de pensioengerechtigde leeftijd bereiken en dat creëert opportuniteiten om de inkrimpingen op een verantwoorde manier te doen. In de jaren '70 en '80 was er een beleid van massale rekruteringen, dat sleep je een aantal decennia mee tot die grote golf zijn pensioengerechtigde leeftijd bereikt. Dat zegt overigens niets over de capaciteiten van die medewerkers, maar wat toen noodzakelijk was aan profielen, ligt vandaag totaal anders. We konden heel wat opvangen via omscholing, maar nu kunnen we heel wat mensen laten uitstromen zonder er een sociaal bloedbad van te maken. Door anders te werken, hebben we ook minder mensen nodig.'

De vooropgestelde maatregelen zullen weinig of geen gevolgen hebben voor het takenpakket, denkt Van Melkebeke. 'We kunnen dit opvangen, al neemt dat niet weg dat het debat over het takenpakket gevoerd moet worden. De huidige besparingen leveren ons nog geen grote problemen op, maar veel meer mag het niet worden. In Nederland trekt de overheid zich sterk terug en doen ze bepaalde zaken niet meer. Ik betwijfel sterk of wij dezelfde weg moeten volgen, maar ze hebben daar wel duidelijke keuzes gemaakt, en dat zullen wij ook moeten doen.'

Geert Bourgeois, Vlaams minister van Bestuurszaken en Binnenlands Bestuur: ’We zouden tegen 2014 zo’n 260 miljoen euro willen besparen op het overheidsapparaat. Per jaar’

(bvdb) 

Meer info over Overheid

23/01/2012