Werken als psychiatrisch verpleegkundige in een gevangenis: “De dagen zijn heel gevarieerd”

De gevangenis van Merksplas is geen doorsnee penitentiaire instelling. Ze speelt een belangrijke rol in de opvang van geïnterneerden: personen met een psychische stoornis of verstandelijke beperking die een misdrijf hebben gepleegd, maar ontoerekeningsvatbaar zijn verklaard. Hun verblijf in de gevangenis is geen straf, maar een veiligheidsmaatregel die bescherming biedt aan de maatschappij

De gevangenis van Merksplas telt onder meer twee zorgklimaatafdelingen, waar geïnterneerden al dan niet een cel delen, naast een project met monoverblijven voor de psychiatrische patiënten die niet op een meerpersoonskamer kunnen slapen.

“Dankzij investeringen is de zorgwerking sterk gegroeid”, vertelt Katty. “Nu is er een zorgtraject voor elke geïnterneerde. Via onze nabijheid bouwen we aan een connectie met de geïnterneerde mannen. Zo proberen we elke dag een verschil te maken voor hen.” Niet alleen is er een grote diversiteit in de psychiatrische problematieken van de geïnterneerde mannen. “Elk van hun verhalen is ook uniek.”

Zorg in een gevangenis

“In een beveiligde context begeleiden we mensen met een complexe psychiatrische problematiek”, vat Katty de zorgwerking samen. “We ondersteunen bijvoorbeeld de gesprekken met de psychosociale dienst. Die organiseert het re-integratietraject van de geïnterneerden. Sommige mannen stromen door naar een forensisch psychiatrisch centrum, andere gaan naar een algemene psychiatrische instelling.”

Katty’s dagen zijn heel gevarieerd. “We staan in voor medische taken als wondzorg of bloedafnames, en begeleiden de geïnterneerden bijvoorbeeld naar een afspraak met de huisarts. Daarnaast begeleiden we therapeutische activiteiten, zoals het muziekmoment in groep. Dan kiest elke geïnterneerde een muzieknummer en zie je hen echt openbloeien. Tijdens individuele gesprekken krijgen we de kans om een goede relatie op te bouwen.”

Betekenisvol en uitdagend

De combinatie van psychiatrische zorg en justitie maakt het werk betekenisvol en uitdagend, aldus Katty. “Dat betekenisvolle wint voor mij doorheen de jaren almaar aan belang. In het begin was ik ook vooral heel nieuwsgierig. Maar zonder ons krijgen deze mensen geen zorg in de gevangenis, terwijl ze wel psychiatrische patiënten zijn.”

Het uitdagende? “Zelfs na veertien jaar kom ik nog in situaties terecht die ik nooit eerder heb meegemaakt. Dan denk je: hoe moeten we dit aanpakken? Hoe moet je die persoon bereiken? Toch komen we er altijd aan uit. Na een aantal weken merk je dan vooruitgang. Het gaat vaak om kleine stappen, maar die zijn voor de geïnterneerden en voor ons team wel groot.”

Ontdek hoe jij verschil kan maken in een beveiligde zorgcontext. Kom naar Jobat Live Zorg en ontdek meer over werken bij FOD Justitie!

Beveiligd in team

De verpleegkundigen werken nauw samen met de penitentiaire bewakingsassistenten – de cipiers – en zetten tegelijk sterk in op preventie. “Eigenlijk voel ik me veiliger dan toen ik in een ziekenhuis werkte. Door de geïnterneerden te leren kennen, kan je veel voorkomen. En vertrouwen we bepaald gedrag niet, dan nemen we altijd een bewaker mee. Dat maakt dat alles altijd veilig verloopt.”

Katty benadrukt dat je er nooit alleen voor staat. “Je krijgt veel ondersteuning. Gebeurt er iets, dan is er altijd ruimte om daar even bij stil te staan. De sfeer is in het algemeen professioneel en hecht. Ik vind het heel mooi om te zien hoe ook het bewakend kader en de directie nu meer zorg-minded zijn. Werken met geïnterneerden is anders dan werken met gedetineerden. Omdat we op dezelfde lijn zitten, is de sfeer onderling heel goed.”

Er altijd in blijven geloven

Katty is veel gegroeid in haar job. “Ik doe het graag, en het ligt me ook. Ik kan heel goed met de geïnterneerde mannen om. Het gaat over de manier waarop je kijkt naar mensen. Je moet altijd blijven geloven in het hersteltraject, en mensen kansen willen geven. Op een bepaald punt ging ik even weg, om eens van iets anders te proeven, maar ik kwam terug. Ik miste het te erg.”

Volgens Katty is een gevangenis de ideale werkplek voor psychiatrisch verpleegkundigen die op zoek zijn naar uitdaging en betekenisvolle zorg. “Zeker als je flexibel bent en out of the box kan denken, kan dit een goede omgeving zijn voor jou. Hier kan je echt groeien, zowel professioneel als persoonlijk. Werken in een gevangenis is heel intens, maar heel waardevol.”

Ontdek hoe jij verschil kan maken in een beveiligde zorgcontext. Kom naar Jobat Live Zorg en ontdek meer over werken bij FOD Justitie!