Verlof- en Afwezigheden Vorige

1 van 36

Volgende

Rouwen op het werk: mag het wat menselijker?

Wanneer je na de dood van een geliefde ouder, partner of kind terugkomt op het werk, staan nog te veel werkgevers met hun mond vol tanden. Ook de wet is te hard voor rouwenden met slechts enkele dagen verlof. Kan dat niet beter?

26 november 2019

Delen

Rozette Reyskens ging een week na de begrafenis van haar dochter Jolijn terug aan het werk. Het was haar leidinggevende, een cardioloog, die haar had aangemoedigd om de draad snel terug op te nemen. “Hoe langer je het uitstelt, hoe moeilijk het wordt”, zei hij. Of ik daar goed aan heb gedaan, weet ik nog altijd niet. De eerste dagen en weken terug op het werk was ik een wrak. Na twee uur leek het alsof ik een marathon had gelopen. Het viel me zwaar om door de gangen te lopen en bekenden tegen te komen. Velen wisten ook gewoon niet hoe te reageren.”

Haar dochter Jolijn stierf na een verkeersongeval, en Rozette ging door een diep dal. “Verlies is moeilijk te begrijpen voor mensen die het niet hebben meegemaakt. Het verandert je als persoon en het verandert je relatie met anderen. Vóór die fatale dag kenden ze mij op het werk als een vrolijke tante, degene die de sfeer erin bracht. Dat lukte me nadien niet meer. Met als gevolg dat collega’s niet meer wisten hoe ze met me moesten omgaan.”

De juiste psycholoog kan helpen

Na een loopbaan van meer dan veertig jaar weet Rozette exact waar goede zorg om draait. Als hoofdverpleegkundige gaf ze mee vorm aan de nieuwe afdeling hartfalen van het Ziekenhuis Oost-Limburg. In die rol was ze ook jarenlang het eerste aanspreekpunt van patiënten. “Je voelsprieten uitsteken, luisteren naar wat patiënten zeggen en vooral niet te snel van de ene naar de andere kamer rennen. Ook al ben ik nu met pensioen, ik denk nog geregeld terug aan de gesprekken die ik met hen voerde. Vaak gingen die over leven en dood. Patiënten vertelden hun verhaal, ik luisterde. Het gaf me veel voldoening dat ik op een moeilijk moment in hun leven iets voor hen kon betekenen.”

Haar ervaring deed haar aan de bel trekken bij het management van het ziekenhuis, met de bedoeling de terugkeer voor collega’s in rouw menselijker te maken. Een doorbraak kwam er uiteindelijk in 2011, na de Pukkelpopstorm. Op de spoedgevallendienst waar Rozette werkte, werd toen beslist om drie gratis sessies bij een psycholoog aan te bieden. Daarbij speelt de leidinggevende een belangrijke rol om een vertrouwensrelatie te creëren met de werknemer en wanneer nodig de procedure te starten. De hamvraag daarbij is en blijft voor lange tijd volgens Rozette: “Kunnen we iets voor je doen?”, maar zelfs dan is het moeilijk om te herstellen… Onder andere de staat en hun wetgeving helpen daar niet bij.

Slechts 3 verlofdagen...

Werknemers hebben in ons land bij het overlijden van een partner, kind of ouder recht op slechts drie dagen afwezigheid, zogenaamd klein verlet. “Dat is eigenlijk zelfs niet voldoende om de uitvaart van je dierbare te organiseren en de administratie rond het overlijden op te volgen”, reageert Ellen Ruys van de vereniging Ouders van Verongelukte Kinderen (OVK). “Laat staan dat je er emotioneel klaar voor bent om opnieuw aan het werk te gaan. In de praktijk blijkt dat veel mensen noodgedwongen in ziekteverlof gaan, omdat ze niet voldoende tijd kregen.”

In de loop der jaren kwamen in de Kamer verschillende voorstellen in die richting op tafel, het eerste dateert al van in 2001, maar vreemd genoeg is het nog nooit tot een stemming gekomen. Is er dan geen consensus over de noodzaak van de uitbreiding? “Zeker wel”, vertelt Nahima Lanjri (CD&V), die al jarenlang voor een verruiming pleit. In 2014 diende ze haar voorstel hierover opnieuw in. Voor werknemers die een kind of partner verliezen, voorziet ze tien dagen rouwverlof, waarvan vijf dagen vrij te kiezen binnen het jaar na het overlijden.

“Eigenlijk kunnen alle partijen zich daarin vinden”, zegt Lanjri. “In de Kamer is er ook al meerdere keren over gesproken, maar helaas was er tot nu toe altijd wel iets dat een stemming heeft verhinderd. Eerst was er een negatief advies van de sociale partners, daarna was het de budgettaire context die voor verwarring en onenigheid zorgde. Die belemmeringen zijn intussen van de baan, dus ik hoop dat het binnenkort op de agenda kan komen. Het is hoog tijd dat we rouw uit de sfeer van ziekte halen.”

Rouwverlof bestaat niet in België

“Specifiek rouwverlof bestaat momenteel niet in onze Belgische arbeidswetgeving. Wat wel bestaat is ‘klein verlet’. Bij overlijden van een echtgenoot of echtgenote, kind of vader of moeder van de werknemer is er een recht op drie dagen betaalde afwezigheid. Voor een broer, zus, grootmoeder of grootvader of kleinkind zijn dat twee dagen, op voorwaarde dat de overledene inwoonde bij de werknemer. Anders is enkel de dag van de begrafenis betaald door de werkgever. Sectoren of ondernemingen kunnen dat recht wel uitbreiden. In de praktijk gebeurt dat niet vaak, toch niet op algemene wijze”, zegt Geert Vermeir van het Kenniscentrum van SD Worx.

“Een wettelijke of reglementaire uitbreiding van het recht op klein verlet bij een overlijden naar een ruimer rouwverlof is al vaker politiek ter sprake gekomen. Maar vooral het budget steekt stokken in de wielen. Hoewel werkgeversvertegenwoordigers uiteraard niet blind zijn voor het menselijk aspect, kanten ze zich tegen een verhoging van de loonkost. Ze dringen ook aan op een grondige evaluatie van de bestaande verlofsystemen. De optie van een sociale uitkering voor een ruimer rouwverlof zou trouwens ook leiden tot hogere uitgaven voor de sociale zekerheid.”

Maar sommige bedrijven doen het wel…

Wachten op de nieuwe wetgeving doen ze bij hr-dienstverlener SD Worx alvast niet. Rouwende werknemers kunnen bij hen zelf aangeven hoe ze wensen om te gaan met hun verlies, hoeveel tijd ze nodig hebben om terug aan het werk te gaan, welke maatregelen hun terugkeer kunnen vergemakkelijken en of ze graag psychologische begeleiding krijgen.

“Het is niet dat we een specifiek rouwprotocol hebben opgesteld voor onze werknemers”, legt Cathy Geerts, HR Director Belgium van SD Worx, uit. “Dat mensgerichte, daar hameren we in ons hr-beleid sowieso op. Ook autonomie dragen we hoog in het vaandel. We laten werknemers graag zelf beslissen over de manier waarop ze hun job willen uitoefenen. Wij reiken de instrumenten aan, meten de resultaten en onze werknemers bepalen samen met hun leidinggevende en het team hoe ze het aanpakken."

"We maken thuiswerk mogelijk, voorzien glijdende werkuren en zijn flexibel als het gaat over verlof nemen. Die regelingen stellen werknemers in staat om zich in allerhande situaties te organiseren zoals het hen best past, ook wanneer ze met verlies te maken krijgen. Blijkt het aanbod toch onvoldoende, dan bekijken we met de medewerker individueel wat er verder mogelijk is.”

(mr)

Ontvang de nieuwste tips over werk en carrière

Meer dan 440.000 Jobat gebruikers zijn wekelijks op de hoogte

Aanbevolen jobs

Wij jij ook meer verdienen, leukere collega's of minder file ?