Heb jij soms last van 'productivity guilt' en wat doe je eraan?

Productivity guilt is het knagende schuldgevoel dat je overvalt wanneer je je werklaptop dichtklapt en tijd neemt voor ontspanning. Het is een diepgewortelde overtuiging dat je pas mag pauzeren wanneer je doodmoe bent en alle to do’s hebt afgevinkt. Waar komt dat nare gevoel toch vandaan? En wat kan je eraan doen?

Productivity guilt is geïnternaliseerd. Dat betekent dat het zeurende stemmetje van jezelf komt, zelden van een leidinggevende, collega, overvolle mailbox of drukke agenda. Jíj praat jezelf een schuldgevoel aan. Zodra je even rust neemt, begint je hoofd te razen. Je overtuigt jezelf dat ontspanning niet aan jou besteed is. Maar daar is natuurlijk niks van aan!

Waar komt productivity guilt vandaan?

Een productiviteitsschuldgevoel ontstaat vanuit een fundamentele denkfout: we linken productiviteit vaak aan het zichtbare resultaat ervan. Als we druk bezig zijn, vlot reageren en taken in sneltempo afvinken, voelen we ons productief, omdat anderen het effect van onze inspanning kunnen zien. Maar zodra je niet meer zichtbaar in de weer bent – bijvoorbeeld omdat je even rust neemt, maar ook wanneer je bezig bent met strategisch denkwerk – voel je je ongemakkelijk. Je brein maakt je wijs dat je je inzet moet rechtvaardigen.

Het gevaar van productivity guilt is dan ook dat je jezelf niet langer meet op basis van je impact, maar op basis van je zichtbaarheid. Gevolg: je gaat ’s avonds of in het weekend nog snel even inloggen om te antwoorden op mailtjes van collega’s. Of je raast door operationele taken en schuift minder zichtbare opdrachten voor je uit. Zo beland je in een eindeloze lus waarin je voortdurend wil compenseren voor je ‘gemiste’ productiviteitskansen.

Lees ook: 10 tips om je drukke werkdag ontspannen af te sluiten

Hoe ga je om met productivity guilt?

Goed nieuws: met wat oefening kan je die innerlijke zeurstem het zwijgen opleggen. Dat doe je zo:

1. Geef onzichtbare taken een gezicht

Het gevaar van productivity guilt is dat je focust op de zichtbare taken met minimale impact. Nochtans maken zaken zoals strategie, innovatie en groei op lange termijn het grootste verschil. Maar omdat hun effect niet onmiddellijk merkbaar is, verdwijnen ze vaak op de achtergrond. Daar moet verandering in komen!

Maak ook onzichtbare denktaken visueel door ze op te delen in concrete tussenstappen. Definieer bijvoorbeeld vijf doelen die je dit jaar wil halen of stel een stappenplan op om je persoonlijke groei te stimuleren.

Ontdek: 5 manieren om succesvolle doelen te stellen én je eraan te houden

2. Maak tijd

Werknemers die kampen met productivity guilt durven pas te rusten wanneer ze tijd hebben. Spoiler: je hebt nooit tijd. Tijd moet je maken. Plan bewuste ontspanningsmomenten in om je eigen rust niet over het hoofd te zien.

De 7 vormen van rust: hoe laad jij écht weer op?

3. Stuur je visie op productiviteit bij

Als je schuldgevoel niet ontstaat doordat je te weinig doet, maar doordat je diep vanbinnen weet dat je te vaak bezig bent met zichtbaar werk dat er eigenlijk niet toe doet, ligt de oplossing in een bijgeschaafde definitie van productiviteit. Je bent niet productief als je collega’s kunnen zien wat je allemaal hebt afgevinkt. Je bent productief als je impact hebt gemaakt. Hetzij vandaag, hetzij op lange termijn. Gebruik dat maar als tegenargument wanneer dat zeurende stemmetje weer de kop opsteekt!