Vorige

1 van 111

Volgende
Volgend artikel:

Langdurig ziekteverzuim nooit zo hoog in België

De impact van Corona op jouw werksituatie, in vraag en antwoord

20 maart 2020
Met de verspreiding van het coronavirus duiken tal van vragen op over de impact op het werk. Hieronder een lijst van cruciale vragen én antwoorden. Wat als je als werknemer geconfronteerd wordt met de gevolgen van het coronavirus (covid-19)?

Ons land wordt momenteel getroffen door het coronavirus. Met de getroffen maatregelen door de overheid ondervinden steeds meer mensen de impact op hun arbeidssituatie. Dat roept erg veel en diverse vragen op.

1. Wat als je verhinderd bent om te (gaan) werken?

Heb je een attest van je huisarts?

Heb je het coronavirus opgedaan en beschik je over een doktersattest, dan is de situatie duidelijk: de reglementering voor arbeidsongeschiktheid is van toepassing. Je hebt recht op gewaarborgd loon en nadien een ziekte-uitkering van de mutualiteit.

Verblijft je in quarantaine in een ziekenhuis?

In principe krijg je via het ziekenhuis een certificaat van quarantaine. Je kan je arbeidsovereenkomst niet uitvoeren wegens overmacht. Je kan dus een tijdelijke werkloosheidsuitkering aanvragen. Door de nieuwe maatregelen van de regering in verband met het coronavirus, kan dit vereenvoudigd en vanop afstand.

Verblijf je thuis in quarantaine?

Ben je in quarantaine geplaatst na een administratieve beslissing, dan kan je evenmin je arbeidsovereenkomst uitvoeren omwille van overmacht. De (nieuwe) vereenvoudigde regels voor tijdelijke werkloosheid moeten worden toegepast.

Hetzelfde geldt als je als werknemer volgens de administratieve overheid in quarantaine moet omdat je contact had met een besmet persoon (bijvoorbeeld het kind van de werknemer). Ook in deze situatie zijn de (vereenvoudigde!) regels voor tijdelijke werkloosheid van toepassing.

Verblijf je in een ziekenhuis in het buitenland?

Dan zijn de normale regels voor arbeidsongeschiktheid van toepassing.

Word je in quarantaine gehouden in een risicogebied?

Ben je op buitenlandse missie en word je daar in quarantaine gehouden? In dit geval geldt dat je tijdelijke werkloosheid wegens overmacht moet krijgen.

Heeft je werkgever alle activiteiten stilgelegd door het coronavirus?

Kan je als werknemer het werk niet uitvoeren omdat je werkgever de activiteiten heeft stilgelegd, dan geldt de regeling voor tijdelijke werkloosheid wegens overmacht.

Kan je je werk niet uitvoeren door een dalende activiteit?

Kan je als werknemer het werk niet uitvoeren door een dalende activiteit bij je werkgever, dan kan als werknemer economisch werkloos worden verklaard. Je werkgever moet wel voldoen aan de voorwaarden.

2. Wat als een van je collega's is besmet met het coronavirus?

Het virus verschijnt op steeds meer plaatsen, dus het is niet verwonderlijk dat het ook op de werkvloer opduikt. Vermijd in dit scenario nauw contact met uw collega. Het is belangrijk dat uw werkgever alle oppervlakken laat desinfecteren, zeker bij gedeelde voorwerpen. Denk aan een toetsenbord, een computermuis, eetgerei, afstandsbedieningen enzovoort.

Wees waakzaam voor de symptomen van covid-19 (koorts, hoest, ademhalingsproblemen, keelpijn, hoofdpijn en spierpijn). Zeg het op tijd als u zich niet goed voelt, laat dat op tijd weten aan uw werkgever en bel naar uw huisarts.

Verder zijn alle ‘reguliere’ voorzorgsmaatregelen voor het virus van tel. Raak uw gezicht zo weinig mogelijk aan met uw handen en was uw handen regelmatig en grondig. Gebruik papieren zakdoekjes, gooi die nadien weg. Hoest in een zakdoek of in uw elleboog.

3. Kan je werkgever weigeren dat je terug aan de slag gaat?

Je werkgever kan niet weigeren dan je terug komt werken als je bijvoorbeeld terugkeert uit een risicozone of mogelijk in contact kwam met een coronapatiënt. Toch niet enkel om deze redenen want dit zijn geen gevallen van overmacht.

De werkgever moet je loon doorbetalen en de nodige preventiemaatregelen nemen. Hij kan je bijvoorbeeld tijdens de werkuren laten onderzoeken door de arbeidsarts. Deze kosten zijn ten laste van je werkgever.

Je werkgever kan niet van je eisen dat je naar je huisarts gaat en dat dit buiten de werkuren gebeurt. Je werkgever kan wel oproepen om maximaal van thuis te werken, indien die mogelijkheid bestaat.

Alle maatregelen die verband houden met het welzijn van de werknemers moeten vooraf ter advies aan het comité PB worden voorgelegd. (art. II.7-3 van het Codex).

4. Kan je verplicht worden om te werken?

Wat als je gevraagd wordt om te gaan werken in een risicozone? Bijvoorbeeld op een arbeidsplaats waar een coronapatiënt verblijft? Om te gaan poetsen of een herstelling of interventie uit te voeren in een huis waar een coronapatiënt verblijft ? Of in een huis waar iemand in quarantaine verblijft ?

Dat mag in principe, maar er zijn wel héél strenge voorwaarden inzake bescherming. Een werkgever die een werknemer in een arbeidssituatie stuurt waar het virus voorkomt, is onder meer verplicht:

  • een risico-analyse door te voeren
  • een naamlijst bij te houden van betrokken werknemers
  • collectieve en individuele bescherming te voorzien
  • specifieke veiligheidssignalering te voorzien
  • voldoende en passende was- en toiletfaciliteiten te voorzien
  • maatregelen te treffen in verband met werkkledij en beschermende uitrusting
  • opleidingen en inlichtingen te voorzien

Aan deze en nog meer strenge voorwaarden moet voorafgaand aan de tewerkstelling voldaan zijn.

Je werkgever moet dus de veiligheid garanderen. Doet hij dat niet, dan mag je wettelijk beschouwd je werkplaats verlaten of weigeren te gaan werken in die gevaarlijke zone. Je moet in dat geval onmiddellijk de hiërarchie en interne preventiedienst op de hoogte brengen.

Als je werkgever niet de nodige maatregelen neemt, kan ook de inspectie welzijn op het werk tussenkomen en de werkzaamheden stilleggen.

5. Kan je verplicht worden elders te werken?

Als er een besmetting is vastgesteld in de vestiging waar je werkt, kan het gebeuren dat je werkgever vraagt te gaan werken in een andere vestiging, of van thuis uit.

In principe kan de plaats van tewerkstelling niet zomaar eenzijdig gewijzigd worden. Je werkgever is wettelijk verplicht je als werknemer op de overeengekomen plaats te laten werken.

Toch kan de plaats van tewerkstelling in bepaalde gevallen gewijzigd worden. Hierbij moet men de omstandigheden in acht nemen en overleggen op bedrijfsvlak. Je werkgever moet dan wel eventuele bijkomende verplaatsingskosten en verplaatsingstijd volledig vergoeden.

Een alternatief kan zijn om zélf thuiswerk te vragen. Je werkgever kan dit enkel na motivering weigeren.

Thuiswerk en kinderopvang

6. Wat is belangrijk om te weten als je ineens "moet" thuiswerken?

Arbeidsrechtelijk gezien valt een tijdje thuiswerken onder de noemer ‘occasioneel telewerk’. "Volgens de wet is hiervoor het akkoord van de werkgever en de werknemer vereist", zegt Geert Vermeir, juridisch expert en hr-dienstverlener bij SD Worx. "Werkgevers kunnen hun werknemers dus niet verplichten om thuis te werken en werknemers kunnen dit niet eisen. In de praktijk loopt dat evenwel wel los. In tijden van corona blijken werk­nemers en werkgevers elkaar snel te vinden."

"Er is momenteel veel begrip langs beide kanten", vult Frank Hendrickx, professor ­arbeidsrecht aan de KU Leuven, aan. "Maar als de situatie nog lang aanhoudt of nog erger wordt, kunnen er discussies komen. Dan zijn goede afspraken belangrijk. Bij structureel thuiswerk worden die vooraf vast­gelegd in een schriftelijke overeenkomst. Een thuiswerkovereenkomst kan gaan over de dagen dat er thuis gewerkt wordt, de momenten waarop de werknemer beschikbaar moet zijn, de kostenvergoeding … Voor structurele telewerkers kunnen de meeste afspraken gewoon doorlopen. Maar ook ­occasioneel thuiswerk is een kwestie van ­afspraken."

Werkgevers zijn verplicht om alle werkmiddelen ter beschikking te stellen en afspraken te maken over de kosten van het thuiswerk. Meestal stelt de werk­gever een laptop met de bedrijfssoftware ter beschikking. Het alternatief is om een tussenkomst te betalen voor de kosten van een eigen pc (20 euro) en internetverbinding (20 euro). Maar ook andere kosten van een werkplek thuis kunnen vergoed worden door de werkgever. Denk bijvoorbeeld aan verlichting, verwarming, onderhoud … Zonder ­afspraken voorziet de wet een vergoeding van maximaal 10 procent van het brutoloon. De RSZ aanvaardt een forfaitair ­bedrag van 125 euro per maand.

Een voordeel? "Telewerkers organiseren zelf hun arbeidsprestaties. Zijn er geen afspraken en doet een werknemer zijn job, dan kan een werkgever er niets tegenin brengen wanneer een telewerker de arbeidsdag vroeger of later begint", aldus professor Hendrickx. "Als het voor de werking van het bedrijf bijvoorbeeld belangrijk is om tussen 9 en 17 uur bereikbaar te zijn, dan kan de werkgever dat wel opleggen. Controle via de webcam dat je als werknemer effectief aan het werk bent, is omwille van privacy sowieso uitgesloten. Maar er zijn alternatieven. De werkgever kan bijvoorbeeld wél vragen om iedere dag op een bepaald uur in te loggen in het bedrijfssysteem. Of er kan gevraagd worden om ’s avonds te rapporteren over het gepresteerde werk of over de tijdsbesteding van de afgelopen dag. "

En last but not least... ook vanuit verzekeringsoogpunt is het belangrijk om duidelijke afspraken te maken over telewerk. "Als er een ongeval gebeurt tijdens het telewerken, geldt automatisch het vermoeden dat het om een arbeidsongeval gaat. Val je op een telewerkdag bijvoorbeeld thuis van de trap met een stapel dossiers onder de arm, dan ben je normaal gezien gedekt door de ­arbeidsongevallenverzekering. Ook ongevallen op de weg van en naar het werk zijn gedekt. Op thuiswerkdagen is er in principe geen woon-werkverkeer, maar voor telewerkers geldt de dekking ook als ze bijvoorbeeld een broodje halen voor de lunch of de kinderen naar school brengen" verklaart Sarah De Groof van Acerta. "Deze regel geldt sinds 2019 bij zowel structureel als occas­ioneel telewerk. Alleen: heb je thuis een ­ongeval op een dag dat je normaal op kantoor moest zijn, dan moet je wel kunnen aantonen dat je aan het telewerken was. Wie uitzonderlijk een dag thuis werkt, kan zich bijvoorbeeld indekken door ’s morgens een mailtje naar zijn baas te sturen met de mededeling dat hij/zij die dag thuis werkt. Dat is ook de boodschap voor wie tijdens de ­coronacrisis meerdere dagen thuis werkt: leg duidelijk vast, op mail of op schrift, dat je die dagen in quarantaine werkt."

7. Mag jij (beroepsmatig) nog buiten komen?

Na de verstrengde maatregelen in ons land om het Coronavirus in te dijken, heeft de federale regering werk gemaakt van een lijst met noodzakelijke beroepen en diensten die zich nog buiten mogen begeven, voor de uitoefening van hun job. Onderstaande lijst werd gepubliceerd in het Staatsblad:

  • De wetgevende en uitvoerende machten
  • De (preventieve) medische zorginstellingen
  • De instellingen voor opvang en bijstand voor oudere personen, minderjarigen, mindervaliden en kwetsbare personen
  • De asiel en migratiediensten
  • De integratie en inburgeringsdiensten
  • De telecominfrastructuur- en diensten
  • De media, journalisten en communicatiediensten
  • Afhaalophaling en -verwerking
  • Hulpverleningszones
  • Diensten van private en bijzondere veiligheid
  • Politie, defensie, Civiele Bescherming, noodcentrales en ASTRID
  • Medische hulpverlening
  • Justitie en verbonden diensten: magistratuur, penitentiaire instellingen, gerechtsdeurwaarders, advocaten, …
  • Raad van State en administratieve rechtscolleges
  • Internationale instellingen en diplomatieke posten
  • Noodplannings- en crisisbeheerdiensten
  • Algemene Administratie van douane en accijnzen
  • Crèches en onderwijsinstellingen
  • Taxidiensten, openbaar vervoer, spoorvervoer, personenvervoer, zee- en luchthavens
  • Leveranciers van brandstoffen en brandhout
  • Voedingsnijverheid, land- en tuinbouw, productie van meststoffen en visserij
  • Productieketens die niet kunnen worden stilgelegd
  • Verpakkingsindustrie
  • Apotheken en farmaceutische sector
  • Hotels
  • Pech- en herstellingsdiensten voor voertuigen
  • Postdiensten
  • Begrafenisondernemingen en crematoria
  • Overheidsdiensten die essentiële dienstverlening aanbieden
  • Waterhuishouding en -sector (zuivering, distributie)
  • Inspectie- en controlediensten
  • Sociale secretariaten en uitbetalingsinstellingen
  • Meteo- en weerdiensten
  • Energiesector (gas, elektriciteit en olie)
  • Chemische industrie
  • Productie van medische instrumenten
  • Financiële sector
  • Grondstations van ruimtevaartsystemen
  • Wetenschappelijk onderzoek van vitaal belang
  • Internationaal transport
  • Nucleaire en radiologische sector

8. Wat als je moet werken en geen opvang voor je kinderen hebt?

Met de beslissing om alle lessen op te schorten, neemt de overheid een drastische maatregel om de verspreiding van het coronavirus in te dijken. Die beslissing is nodig, maar heeft wel gevolgen voor tienduizenden ouders die nu plots op zoek moeten naar opvang voor hun kinderen, en tegelijkertijd moeten gaan werken. De overheid zegt dat er wel opvang voorzien zal worden voor wie echt geen oplossing vindt, maar wat als je als werknemer toch moet thuisblijven voor de kinderen? "Het theoretische vertrekpunt is strikt juridisch dat de werknemer zelf een oplossing moet zoeken voor de opvang van zijn kinderen”, legt Geert Vermeir van SD Worx uit. “Dat is in ‘gewone tijden’ zo, maar ook in bijzondere omstandigheden. Nochtans is dat, zeker in de huidige situatie, niet evident, aangezien het bijvoorbeeld al afgeraden is dat grootouders hun kleinkinderen opvangen om besmetting te voorkomen. Afspraken maken met je buren en/of vrienden en een beurtrol afspreken voor opvang, is bijvoorbeeld wel een optie.”

Als werknemer kan je sowieso altijd in overleg met je werkgever vakantie of recuperatiedagen opnemen, maar het akkoord van de werkgever is hier wel nodig. "Een werkgever is in theorie niet verplicht om vakantie toe te kennen, maar ik pleit in deze situatie wel voor begrip en flexibiliteit", vult Vermeir aan.

Daarnaast kan een aanpassing van het arbeidsregime, bijvoorbeeld de invoering van glijdende uren, of overschakelen naar deeltijds werken, een oplossing zijn, net als telewerken. Maar dat kan uiteraard niet in alle sectoren. Welke mogelijkheden heb je dan, behalve gewone vakantiedagen opnemen? “De wet voorziet geen specifieke maatregelen voor rampscenario’s als deze”, weet Vermeir, “maar er bestaat wel een algemeen recht op verlof om dwingende reden. Dat is een onvoorziene gebeurtenis, los van het werk, die je aanwezigheid thuis vereist en waardoor je tijdelijk niet naar het werk kan. De plotse sluiting van de scholen en de nood aan kinderopvang kan dan onder die ‘dwingende reden’ vallen." De vraag is echter hoe ‘onvoorzien’ de sluiting van de school nog is na pakweg een week. Vermeir pleit er daarom voor om de maatregelen 'in alle redelijkheid' te beoordelen en rekening te houden met de extreme situatie. Het enige nadeel van het gebruiken van verlof om dwingende reden: je krijgt geen loon meer, en je kan het stelsel maximaal 10 dagen per jaar inzetten.

Tenslotte kunnen werknemers ten allen tijde onbetaald verlof nemen, opnieuw in overleg met de werkgever.

9. Wat is de impact op je jaarlijkse vakantie?

Of je periodes van afwezigheid gelijkgesteld worden voor je jaarlijkste vakantie hangt van de situatie en je statuut (arbeider-bediende).

A. In geval van tijdelijke werkloosheid…

… door gebrek aan werk wegens economische redenen

Dat hangt er van af of je arbeider of bediende bent.

  • Voor arbeiders worden dagen tijdelijke werkloosheid in deze situatie gelijkgesteld.

    De Rijksdienst Jaarlijkse Vakantie (RVJ) kan een analyse maken van de aard van deze economische werkloosheid. De periode van tijdelijke werkloosheid moet een uitzonderlijk karakter hebben. Is deze structureel, dan zal de periode van tijdelijke werkloosheid niet altijd meetellen voor je jaarlijkse vakantie.

    De economische werkloosheid door gebrek aan werk die het gevolg is van de corona-epidemie is 'uitzonderlijk te noemen'. In die zin zal voor een arbeider een eventuele periode van tijdelijke werkloosheid gelijkgesteld worden.
  • Voor bedienden is er geen gelijkstelling voorzien voor de jaarlijkse vakantie.

... wegens overmacht

In het kader van de corona-epidemie is een erkenning van tijdelijke werkloosheid wegens overmacht voorzien.

  • Voor de arbeiders is deze vorm van tijdelijke werkloosheid (wegens overmacht) niet automatisch gelijkgesteld voor de jaarlijkse vakantie. Het ACV ijvert hiervoor, doch hiervoor is de tussenkomst van de bevoegde minister vereist, wat tot hiertoe nog niet is gebeurd.
  • Voor de bedienden worden inactiviteitsdagen wegens overmacht evenmin gelijk gesteld met effectief gewerkte dagen met het oog op het opbouwen van jaarlijkse vakantie.

B. Als je arbeidsongeschiktheid wordt verklaard

De periodes van ziekte zijn gelijkgesteld voor de eerste 12 maanden van de volledige schorsing van de arbeidsovereenkomst. Ze tellen dus volledig mee voor je jaarlijkse vakantie.

Elke nieuwe onderbreking als gevolg van ziekte die binnen de 14 dagen na de hervatting plaatsvindt, wordt meegeteld in die periode van 12 maanden. Bij een hervatting van minstens 14 dagen of meer, begint er in geval van herval (terug ziek worden) een nieuwe periode van 12 maanden gelijkstelling.

(kv) - Bronnen en meer info: ACV / Hln.be / Standaard.be

Ontvang de nieuwste tips over werk en carrière

Meer dan 440.000 Jobat gebruikers zijn wekelijks op de hoogte

Anderen bekeken ook

Artikels zoeken

Aanbevolen jobs

Wil jij ook meer verdienen, leukere collega's of minder file ?

Of zoek in 13908 andere jobs