Het statuut van arbeider versus bediende: alle verschillen op een rij

Wie is arbeider? Wie is bediende? En wat zijn precies de verschillen? Wij zetten ze allemaal op een rij, van proefperiode tot opzegtermijn, over vakantiegeld tot ontslag en gewaarborgd loon.

Het onderscheid tussen arbeiders en bedienden staat al een aantal jaren ter discussie, omdat het volgens sommigen archaïsch en discriminerend zou zijn. De arbeidsrechtbank van Brussel stelde hierover in 2010 nog een prejudiciële vraag aan het Grondwettelijk Hof. Voorlopig is het evenwel nog wachten op een uitspraak.

Zeker is alvast dat ook de sociale partners er zich bewust van zijn dat dit onderscheid op lange termijn moet verdwijnen. Het harmoniseren van beide statuten is echter niet gemakkelijk. Enerzijds willen de vakbonden het statuut van de arbeiders opwaarderen zonder te raken aan de verworvenheden van de bedienden. Anderzijds vinden de werkgevers dat het bediendenstatuut te duur is. Kortom: de af te leggen weg is lang en moeilijk.

Wie is arbeider, wie is bediende?

De arbeidsovereenkomstenwet geeft een definitie van wie als arbeider en wie als bediende beschouwd moet worden:

Een arbeider is een werknemer die in hoofdzaak handenarbeid verricht.
Een bediende is een werknemer die in hoofdzaak hoofdarbeid of intellectuele arbeid verricht.

De verschillen

	Arbeiders	Bedienden
Proefperiode	7 tot 14 dagen verlengd met de duur van de schorsingsperiodes tot maximum 21 dagen	1 tot 12 maanden (maximum 6 of 12 maanden volgens de hoogte van het loon) verlengd met de totale duur van de schorsingen
Beëindiging arbeidsovereenkomst tijdens proefperiode	Tijdens eerste 7 dagen: mag enkel bij ernstige tekortkoming of in (schriftelijk bevestigd) overleg Na eerste 7 dagen: kan onmiddellijk en zonder opzeg of vergoeding op het einde van elke werkdag	Na 7 dagen ongeschiktheid: verbreking zonder opzeg of vergoeding mogelijk Tijdens de 1ste maand: opzeg van 7 kalenderdagen Opgelet: opzeg kan ten vroegste eindigen op de laatste dag van de eerste maand Na de eerste maand en zolang de proef duurt: opzeg van 7 dagen
Opzegtermijn	35 tot 112 dagen naargelang de anciënniteit van de arbeider Opgelet: sectorale CAO's kunnen nog langere opzegtermijnen bepalen (tot zelfs 217 dagen)	Lagere bedienden: minimum 3 maanden per schijf anciënniteit van 5 jaar Hogere bedienden: de opzegtermijn moet deze minima respecteren en rekening houden met de anciënniteit, leeftijd, het loon en de functie van de werknemer
Aanvang opzegtermijn	de maandag volgend op de dag waarop de opzegbrief geacht wordt ontvangen te zijn	de 1ste dag van de maand die volgt op de dag waarop de opzegbrief geacht wordt ontvangen te zijn
Tegenopzeg	onbestaande	1, 2 of 4 maanden afhankelijk van het loon van de bediende
Moment van uitbetaling loon	minimum 2 keer per maand met maximum 16 dagen tussen (betaling van een voorschot)	maandelijks
Carensdag	Bij arbeidsongeschiktheid van minder dan 14 kalenderdagen wordt de eerste dag niet betaald Opgelet: is afgeschaft in bepaalde sectoren	Wordt enkel toegepast voor bedienden in proeftijd of met een contract voor bepaalde duur of voor een bepaald werk van minder dan 3 maanden
Gewaarborgd loon in geval van arbeids- ongeschiktheid	Normaal loon gedurende 7 dagen (+ carensdag bij minder dan 14 dagen afwezigheid)	Normaal loon gedurende 30 dagen (zonder carensdag)
Tijdelijke werkloosheid	Mogelijkheid tot invoering van tijdelijke werkloosheid met eventueel bovenop de werkloosheidsuitkering een aanvullende vergoeding van het fonds voor bestaanszekerheid of de werkgever Opgelet: in sommige sectoren wordt de duur van de economische werkloosheid door een koninklijk besluit bepaald	Onbestaande, behalve de tijdelijke schorsing in het kader van de crisismaatregelen (tot 30/09/10) en behoudens “overmacht” die zowel voor arbeiders als bedienden geldt
Vakantiegeld	Betaald door de vakantiekas Berekend op het geheel van het ontvangen salaris tijdens het voorgaande jaar	Betaald door de werkgever Berekend op het salaris van de maand waarin de vakantie wordt opgenomen
Willekeurig ontslag	Art. 63 van de arbeidsovereenkomstenwet Bewijslast ligt bij de werkgever Gesanctioneerd met forfaitaire vergoeding van 6 maanden loon	Toepassing van het principe van rechtsmisbruik uit het gemeen recht Bewijslast ligt bij de bediende De sanctie hangt af van de bewezen schade
Patronale sociale- zekerheids- bijdragen	+/- 38,38% op 108 % van het brutoloon (108% omdat de werkgever zo de bijdragen voor het vakantiegeld betaalt) Opgelet: de patronale bijdrage kan variëren van sector tot sector, dit hangt af van de bijkomende bijdragen voor het sociaal fonds bvb. in de bouwsector betaalt men 13 à 15% extra, terwijl dit in de horeca maar 1,40 à 1,45% is.	+/- 32,38% van het brutoloon Opgelet: ook hier worden bijkomende bijdragen voor het sociaal fonds in rekening gebracht die variëren van sector tot sector
Persoonlijke sociale- zekerheids- bijdragen	13,07% op 108% van het brutoloon	13,07% van het brutoloon